buzlu.org

Mum, parafin, donyağı ya da bunlar benzeri, yavaş yanan bir maddenin, genellikle kınnaptan yapılan bir fitilin üzerine döküldükten sonra katılaştırılması yöntemiyle hazırlanan, genellikle silindir biçimindeki ışık kaynağıdır.

Tarihi

Mısır ve Girit’te bulunmuÅŸ en az 5000 yıllık ÅŸamdanlardan anlaşılabileceÄŸi üzere, mum, Antik ÇaÄŸ’ın ilk buluÅŸları arasındadır. OrtaçaÄŸ’da ise Avrupa’da kullanılan mumlar, donyağından yapılmaktaydı. 1292 yılına ait bir vergi listesine göre ise, Paris’te 71 tane mum yapımcısı yaÅŸamaktaydı.


1800′lü yıllarda Fransız kimyacı Michel-Eugène Chevreul, yaÄŸdaki gliserinden yaÄŸ asidini ayırarak daha kaliteli mumları yapımında kullanılan stearik asidi üretmiÅŸtir. Daha sonraları ise mum malzemesi yapmakta yeni iÅŸlemler öğrenilmiÅŸtir. Stearik asitten ayrı, iki önemli malzeme daha bulunmuÅŸtur: Ä°spermeçet balinasının kafa boÅŸluÄŸundan elde edilen ispermeçet, ve petrolün bir yan ürünü olan parafin. Bu buluÅŸlardan sonra, parafin ve stearik asitle hazırlanan karışım, mumun temel malzemesi hâline gelmiÅŸtir.

Yanarken, alevden çıkan ısı, fitilin dibindeki katı mumu sıvılaştırır. Bu eriyik, kılcal hareket sonucu fitilden yukarı doğru çıkar, sonra da ısı nedeniyle buharlaşır. Mum buharının yanmasıyla da alev oluşur. Bu böyle bir döngü hâlinde, mum bitene dek devam eder.

19. yüzyılda geliştirilmiş olan mum kalıp makinesi, dönüşümlü olarak ısıtılıp soğutulan metal bir tank içerisindeki dizi kalıplardan oluşmaktadır. Kalıplar soğuduktan sonra, mumlar pistonlarla püskürtülür. Makinenin altındaki fitil makaraları mum kalıplarının içinden geçecek biçimde pistonlara bağlanır. Soğuyan mumlar kalıplardan çıkartıldıktan sonra da fitilleri kesilir. Mumlar, bu hâldeyken paketlenip piyasaya sunulurlar.

Kullanımı

Elektriğin icadından önce, mumlar, gaz lambalarıyla birlikte aydınlanmanın en önemli araçlarından olmuşlardır.

Günümüzde ise mumlar daha çok süs eşyası konumundadırlar. Doğum günü pastalarının üzerinde, şık görünmesi istenen yemek masalarında, yumuşak, ılık bir ambians yaratılmak istenen her yerde mumlara rastlanmaktadır.

Dinde

Mumlar geçmişten bugüne, pek çok dinde ve dinsel ayinlerde kullanılmaktadır.

Budizm

Budistler meditasyon sırasında rahatlamak ve gevşemek için mum kullanırlar.

Hinduizm

Hinduizm’de mum, ruhsal aydınlanmanın ve baÅŸarının sembolü olarak pek çok ritüelde kullanılmaktadır.

Kwanzaa
9 kollu mumlukta, 2 mum, Kwanzaa’nın 2. gününü gösterir.
9 kollu mumlukta, 2 mum, Kwanzaa’nın 2. gününü gösterir.

Afroamerikan kökenlilerin tatilleri 26 Aralık-1 Ocak tarihleri arasında kutlanan Kwanzaa’da 3 kırmızı, 1 siyah ve 3 yeÅŸil mum yakmak zorunludur.

Hümanizm

Hümanizmde mum, mantığın ve akılcılığın sembolüdür.

Musevilik

Musevilik’te genellikle, cuma akÅŸamları, Åžabat baÅŸlangıçlarında yapılan Havdalah ritüeli esnasında mum yakılır.

Vika

Vikalıkta mum, dört temel element ateş, toprak, su, havanın geçtiği büyü törenlerinde ve diğer genel maji ayinlerinde kullanılır.

Zaman

Ä°lk olarak Çin’de yapılan ve sonra tüm dünyaya yayılan mum saatleri, zamanın belirlenmesinde kullanılır. Aynı zamanda çok zor yanan mum takvimleri, günün belli olmasında da kullanılırlar. Bu takvimler, bir yıl boyunca yanabilen mumlardır.