|
Mar
31
|

Demir, nikel, 癟elik gibi baz覺 metalleri kendine 癟eken, bunu da manyetik kutup 繹zellii sayesinde yapabilen maddeye m覺knat覺s denmi. Manyetik alana sahip materyale m覺knat覺s denir yani. O da 繹z羹nde bir metaldir ve 癟ounlukla U harfi eklinde bi癟imlendirilmitir. 襤ki ucu, dier bir deyile iki kutbu, manyetik bir itme ve 癟ekme g羹c羹ne sahiptir.
Asl覺nda her eyin kendine g繹re bir 癟ekilme yetisi vard覺r. Demirinki 癟ok y羹ksekken, s覺v覺 oksijeninki 癟ok d羹羹kt羹r 繹rnein. Su bile manyetik alan taraf覺ndan hareketlendirilebilir.
Bahsettiimiz bu manyetik 癟eki ve iti g羹c羹ne doal olarak sahip bulunan tiptekilere tabii ya da doal m覺knat覺s, sonradan kazand覺r覺lan g羹癟lerle bu hale gelmi olanlara suni ya da yapay m覺knat覺s, ham demirden bir par癟an覺n 癟evresine sar覺lm覺 selenoit isimli ge癟irgen bir madde yard覺m覺yla elektrik ak覺m覺 ge癟iren ve bu ekilde m覺knat覺s 繹zellii kazanm覺 olanlara da elektrom覺knat覺s denir. Elektrom覺knat覺s ge癟ici, dier ikisi ise kal覺c覺 m覺knat覺s 繹zelliine sahiptir.
Magnetit olarak bilinen ve kimyasal a癟覺l覺m覺 Fe3O4 olan demir cevheri, magnetik 繹zellikler ta覺r. M覺knat覺s ta覺 denen ve doal olarak 癟ekim g羹c羹ne sahip olan cevher de m覺knat覺s yap覺m覺nda kullan覺l覺r. Ancak bunu 癟ok癟a bulmak m羹mk羹n deildir.
Manyetik alan覺n birimi tesla, manyetik alan覺n 癟ekim g羹c羹 birimi ise weberdir.
襤sim k繹keni ve k覺sa tarihi
M覺knat覺s s繹zc羹羹n羹n k繹keninin bizim topraklardan geldiine dair bir bilgi var: 襤ngilizce magnet kelimesi, m覺knat覺s maddesinin 癟ok bulunduu Manisa, eski ad覺yla Magnesiadan t羹remi. Bir dier bilgi de Latin k繹kenli manyes kelimesinin manyesiaya d繹n羹mesi ve 襤ngilizce magnet e d繹n羹m羹 olduudur.
M覺knat覺s kullanarak ilk kez pusula yapan millet kimilerine g繹re Araplar olmas覺na ramen, 癟ou tarih癟i inliler 羹zerinde duruyor. M覺knat覺s ta覺n覺n tahta 羹zerine yerletirilip su dolu bir kaba b覺rak覺ld覺覺nda kuzey g羹ney dorultusunu iaret ettiini nas覺l buldular, onu bilemiyoruz tabii ki. Bildiimiz, onlar覺 Yunanl覺lar覺n takip ettii. nl羹 filozof ve bilim adam覺 Tales, magnetizma konusunda o zamana kadarki en ciddi arat覺rmalar覺 yapm覺 ve bulduklar覺n覺 aktarm覺. 襤ngiliz bilim insan覺 William Gilbert de De Magnete isimli kitab覺nda d羹nyan覺n k羹resel bir m覺knat覺s olduunu a癟覺klam覺. Buna g繹re, elimizdeki pusula doal olarak yerk羹renin manyetik kutbunu iaret ediyor.
Elektrik ile magnetizma aras覺ndaki iliki tabii ki bundan 癟ok uzun zaman sonra ortaya 癟覺kar覺labilmi. 1819da, Danimarkal覺 profes繹r Hans Christian Oersted, bir derste uygulad覺覺 deneyde, elektrik devresinin a癟覺lma ve kapanmas覺 ile yak覺nda bulunan pusulan覺n inesinin sapt覺覺n覺 g繹rm羹. Arat覺rmas覺n覺 bu y繹nde gelitirince, bir m覺knat覺s覺n yan覺ndaki telin i癟inden ak覺m ge癟irildiinde m覺knat覺s覺n teli hareket ettirdiini g繹zlemi. B繹ylece elektrik ile magnetizma aras覺ndaki iliki kan覺tlanm覺. Andre Marie Ampere, Dominique Fran癟ois Arago, Georg Simon Ohm, Michael Faraday gibi 羹nl羹 bilimciler, bu konudaki bulgular覺 gitgide daha da gelitirmiler. Elektrik ve magnetizma aras覺ndaki 癟al覺malar覺 o zaman i癟in en 羹st d羹zeye 癟覺karan bilim adam覺 ise James Clerk Maxwell olmu.
M覺knat覺s kutuplar覺n覺 belirlemek i癟in kuzey ve g羹ney ifadeleri kullan覺l覺r. Bu asl覺nda yerk羹renin manyetik alan覺 ile benzeir. Yerk羹reyi bir m覺knat覺s gibi d羹羹n羹rsek, Kuzey Kutbu taraf覺ndaki manyetik kutup g羹ney, G羹ney Kutbu taraf覺ndaki manyetik kutup ise kuzey olur. Bu terslii 繹zellikle vurgulayal覺m. Kendi haline b覺rak覺lan bir m覺knat覺s gidip kuzey-g羹ney y繹n羹n羹 bulacakt覺r. Kuzey Kutbunu g繹steren taraf覺 pozitif kutup, G羹ney Kutbuna d繹n羹k taraf覺 ise negatif kutup olarak adland覺r覺l覺r. Z覺t kutuplar birbirini 癟ekerken, ayn覺 kutuplar itme eilimi g繹sterirler.
Elimize bir 癟ubuk m覺knat覺s al覺p onu bir ekilde ikiye b繹lebilirsek, ayr覺 iki m覺knat覺s elde ederiz ve onun da ayn覺 ekilde kutuplar覺 olur. Bu iki kutbun 癟ekim g羹c羹 de birbirine eit. Zaten kutup dediimiz k覺s覺mlar, atomlar覺n diziliminden 繹t羹r羹, manyetik alan覺n en g羹癟l羹 olduu yerler.
Bilimsel ad覺 manyetit olan doal m覺knat覺s, kristal yap覺l覺 bir demir cevheridir. Manyetik kutup 繹zellii ta覺yan nikel, kobalt gibi 繹zel maddeler 癟eitli ekilde bildiimiz m覺knat覺s haline getirilebilir: Var olan bir m覺knat覺s ile temas ettirilebilir veya yerk羹renin manyetik meridyenine paralel bir ekilde yerletirilip sert bir darbe uygulanabilir.
B羹t羹n maddeler, proton, n繹tron, elektron gibi par癟ac覺klardan oluur. Bunlar en basit ifadeyle kendi kendilerine d繹nerler ve bu da onlara bir manyetik alan g羹c羹 kazand覺r覺r. Bu mant覺kla, t羹m maddelerin manyetik olmas覺 gerekir ama g羹癟leri farkl覺d覺r. Bunun sebebi de par癟ac覺klar覺n dizilimidir. rnein eer par癟ac覺klar 癟ok s覺k dizilmise, her biri bir dierinin manyetik alan覺n覺 ortadan kald覺r覺r. M覺knat覺sta bu dizilim en y羹ksek 癟ekimi oluturacak bi癟imdedir.
Elektronlar manyetik alan oluturma iinde 癟ok baar覺l覺d覺r. Bir atom i癟inde, elektronlar y繹r羹ngelere dizilmi 癟iftler halinde ya da tek tek bulunabilir. ift halinde iseler, d繹n羹 y繹nleri birbirine terstir. Baz覺 atomlarda da 癟ift olmayan elektronlar bulunur. T羹m m覺knat覺slar 癟ift olmayan elektronlara sahiptir ama 癟ift elektronlu t羹m atomlar manyetik olmayabilir.
Elektrom覺knat覺s yapmak i癟in yal覺t覺lm覺 癟ok ince kablolar ham demire sar覺l覺r ve kablolardan elektrik ak覺m覺 ge癟irilir. Elektrik ak覺m覺 kesildiinde, m覺knat覺s 繹zellii de kaybolur. Manyetik alanlar, elektrik ak覺mlar覺 sayesinde oluur. Ak覺m ta覺yan tek bir telin 癟ekim g羹c羹 az olaca覺 i癟in, bobin denen makara etraf覺na bir 癟ok tel sar覺l覺r ve 癟ekim alan覺 b繹ylece g羹癟lendirilir. Bak覺n urada minik bir elektrom覺knat覺s yapman覺n en basit yolu anlat覺lm覺.
M覺knat覺sla ilgili dier baz覺 bilgiler
M覺knat覺s覺n kullan覺ld覺覺 bal覺ca yerlere bakacak olursak, pusula, bildiimiz VHS videolar, kasetler, bilgisayarlar覺n i癟indeki floppy diskler ve hard diskler, kredi ve ATM kartlar覺, televizyon ve bilgisayar monit繹rleri, kap覺 zili, hoparl繹r ve mikrofonlar, elektrikli motor ve jenerat繹rler, transformat繹rler 繹ne 癟覺k覺yor. Diki makinelerini de unutmayal覺m; yere sa癟覺lan bin tane toplu ineyi en ufak hasarla toplaman覺n tek yolu m覺knat覺s deilse nedir? Bir de buzdolab覺 kapaklar覺n覺n 羹st羹ne yap覺t覺r覺lan s羹sler var tabii.
Eer can覺n覺z bir m覺knat覺s覺 bozmak istiyorsa, 癟ok fazla 覺s覺t覺n, m覺knat覺slar覺 birbirine vurun ya da m覺knat覺s覺n 羹zerine a覺r bir eyle darbeler indirin. Can覺n覺z k覺ymetli elektronik cihazlar覺n覺z覺 bozmak istiyorsa da yanlar覺na bolca m覺knat覺s yerletirin.
Yorum Yaz
93 Yorum var - “M覺knat覺s”
Sende Yorumunu Yaz
Bu yaz覺ya yorum yazabilmek i癟in Giri yapmal覺s覺n覺z .
Nisan 11th, 2007 at 16:09
癟ok yaray覺l覺 bir site
Nisan 13th, 2007 at 09:13
bu kadar g羹zel eyleri internete yazd覺覺n覺z i癟in teekk羹r derim
Nisan 15th, 2007 at 15:40
bu kadar kolay bir dille bize bilgi verdiiniz i癟in teekk羹r ederim
Nisan 17th, 2007 at 14:30
Arad覺覺m eyleri kolayl覺kla bulabiliyorum.
teekk羹r ederim.
arkadalar覺m覺nda bu siteden yararlanmalar覺n覺 istiyorum.
Nisan 24th, 2007 at 12:55
癟ok g羹zel bir sunu haz覺rlad覺覺n覺z i癟in teekk羹rler ederim.biraz daha geni kapsamli yaparsan覺z sevinirim.
Nisan 24th, 2007 at 13:18
m覺knat覺s覺n 癟ekim alan覺 performans 繹devim 癟ok acil l羹tfen
Nisan 28th, 2007 at 15:18
Allah raz覺 olsun sizden muhteem 癟ok g羹zel.
May覺s 3rd, 2007 at 09:03
ben ce g羹zel bi site ben beyendim ihtiyac覺m olan 癟ou eyi buldum
May覺s 3rd, 2007 at 13:29
harika olmu ellerinize sal覺k
May覺s 4th, 2007 at 05:29
emeinize sagl覺k.ger癟ekten 癟ok ho bi sunumla bizi bilgilendiriyosunuz.bu y繹nde baar覺lar覺n覺z覺n devam覺n覺 diliyorum.
May覺s 8th, 2007 at 12:20
yapay m覺knat覺s nas覺l nedir ve nas覺l yap覺l覺r?癟ok acele laz覺m yard覺mc覺 olursan覺z sevinirim l羹tfen
May覺s 10th, 2007 at 08:49
癟ok g羹zel bir site:)
May覺s 10th, 2007 at 14:01
bence s羹per ilkokul, lis, 羹n羹verste bence herkes bu yorumlar覺 okumal覺 ve bilgi sahibi olmal覺
May覺s 10th, 2007 at 14:02
tek kelimeyle s羹per
May覺s 10th, 2007 at 15:16
bir ey bulamad覺m
May覺s 14th, 2007 at 13:59
ben imdi bu kadar eyi nas覺l okuycammmm!!!! aka aka okudum ger癟ekten g羹zel…
May覺s 15th, 2007 at 14:48
bana g繹re s羹per ger癟eken s羹per
May覺s 16th, 2007 at 14:57
bencede harika bir site s羹per
May覺s 21st, 2007 at 04:48
yaz覺y覺 okuudm ve 癟ok g羹zel olmu
May覺s 23rd, 2007 at 12:29
ya ben hi癟 bii bulamad覺m ya buldumda ben yapay m覺knat覺s覺n nas覺l yap覺ld覺覺n覺 arat覺r覺yorum ama o sadece m覺knat覺s覺 vermi ve de acayip uzun bu ne yahuuuu
May覺s 28th, 2007 at 14:26
ben arad覺g覺m her eyi buluyorum bunun i癟in 癟al覺anlara teekk羹r ediyorummmmm ayr覺ca bende mervenin dediklerine aynene kat覺l覺yorum
May覺s 29th, 2007 at 16:18
癟ok iyi olmam覺 yinede elinize sal覺k
Ekim 5th, 2007 at 20:02
癟okk iyii olmu yapanlar覺nn ellerine sagl覺kk
Ekim 8th, 2007 at 20:42
yapay m覺knat覺slar nas覺l yap覺l覺r hemen cevaplarsan覺z 癟ok sevinirimm =)
Kas覺m 3rd, 2007 at 19:02
yapay m覺knat覺slar nas覺l yap覺l覺r l羹tfen yard覺m edin
Kas覺m 8th, 2007 at 23:34
S襤TEN襤Z SPPERRRRRRRRR
Kas覺m 11th, 2007 at 22:24
Bu metinde herey g羹zel yaz覺lm覺 癟ok g羹zel olmu
Kas覺m 14th, 2007 at 18:50
yaaa!!! hoca 繹dev verdi yapay m覺knat覺s nas覺l yap覺l覺r??? _ye***@hotmail.com___
Kas覺m 14th, 2007 at 18:53
basit m覺knat覺s nas覺l yap覺l覺r
Kas覺m 15th, 2007 at 12:26
s羹peeeeeeeeeeeeeeeeersiniz!size burdan muck g繹nderiyorum…
Aral覺k 21st, 2007 at 22:12
edd sitenis 癟hooq gsl ama yapay m覺knat覺s nedir yha
Aral覺k 23rd, 2007 at 19:21
ya 癟ok g羹zel omu acil yapay m覺knat覺s laz覺m elinize sal覺k
Aral覺k 23rd, 2007 at 20:40
yapay m覺knat覺s覺n nas覺l yap覺ld覺覺 yaz覺yormu??
Aral覺k 24th, 2007 at 19:28
maalesef internette b繹yle faydal覺 eyler bulmak 癟ok zoor:d
Aral覺k 30th, 2007 at 22:46
yaww bu nee yaa ard覺覺m覺 bulam覺yorumm bn ne zamand覺r buraya giriyom hi癟 bii bulam覺orum ama nys yinede iiii
Aral覺k 30th, 2007 at 22:48
tmmm覺覺覺 nolur ii bilgile werin bak覺n bir s羹r羹 arat覺rma war hi 癟 bulam覺yorum sitelerde bisim arad覺覺覺m覺s bilgiler yok hep z覺t eyleri war yaww
Ocak 2nd, 2008 at 16:22
hi癟 beyenmdim hi癟 biey bulamad覺m bizlere bukadar alkas覺z eyleri suncag覺n覺za alakas覺 olan ve k覺sa eyler yaz覺n
Ocak 2nd, 2008 at 18:40
arad覺覺m eyi bulamad覺m
Ocak 2nd, 2008 at 21:24
ya benimde bununla ilgili 繹dewim ward覺 癟ok gerekliydi 癟ok teekk羹rlrrrr
Ocak 3rd, 2008 at 12:23
ya 癟ok teekk羹rler ger癟ekten 癟ok iime yarad覺 癟ok saolun…
Ocak 3rd, 2008 at 17:59
癟ok teekk羹rler iime 癟ok yarad覺 癟ok saol
Ocak 3rd, 2008 at 18:01
癟ok teekk羹rler
Ocak 3rd, 2008 at 21:23
癟ok tesekk羹r ederim yaz覺p bize bilgi verdiiniz i癟in… sizin sayenizde 4+ ald覺m karneme 5 gelcek yeniden tesekk羹r ederim
Ocak 3rd, 2008 at 21:25
癟ok tesekk羹rler ama biraz az ve 繹z yazsayd覺n覺z daha 癟ok g羹zel olurdu k覺sa ve 繹z
Ocak 4th, 2008 at 22:08
癟ok sa癟ma arad覺覺m覺 bulam覺om
Ocak 4th, 2008 at 22:09
:d
:):):):):)
Ocak 5th, 2008 at 13:21
arad覺覺m eyi buldum癟ok teekk羹r ederim kesin bu performans 繹devinden 5 al覺r覺m tekrardan teekk羹r ederim
Ocak 6th, 2008 at 13:53
ben arad覺覺m eyi an覺nda buldum 繹renciler 繹retmenler ve yetikinlere 癟ok uygun bir ekilde yaz覺lm覺 m羹kemmel…
Ocak 9th, 2008 at 19:41
Ya ben acil hatta imdi bulmak istediim 繹dev m覺knat覺slar neye g繹re kutupla覺rlar acil yard覺mlar覺n覺z i癟in imdiden teekk羹r ederim.
Ocak 10th, 2008 at 20:26
istediim eyi buldum.oleyyyy
Ocak 12th, 2008 at 12:26
s羹per bir site 繹retmenimin verdii konuyu bu sitede buldum
Ocak 12th, 2008 at 17:33
m覺knat覺s iki kutbu vard覺r.biri s biri ndir.yani biri kuzey biride g羹neydir
Ocak 12th, 2008 at 17:34
arad覺覺m eyi buldum size 癟ok teekk羹rler
Ocak 13th, 2008 at 13:44
Bnce 癟k g羹zl olm okdum ellerinize sal覺k 癟ok tk:)
Ocak 14th, 2008 at 18:01
ALLAH RAZI OLSUNDA 襤MD襤DE YAZICI IKARMIYOR:(
Ocak 16th, 2008 at 16:19
pr.hans’a 癟ok teekk羹r
Ocak 16th, 2008 at 16:55
癟okg羹zelbisite
Ocak 16th, 2008 at 16:59
癟okg羹zelbisitetebrikler
Ocak 16th, 2008 at 19:56
cok guzel bir s覺te ama aradimi bulamadim
Ocak 16th, 2008 at 19:58
tebrikler cok guel bir site
Ocak 16th, 2008 at 20:01
arkadaslar ne diyecemi bilmiyorum
Ocak 16th, 2008 at 20:02
arkadaslar cok 覺y覺 b覺r cal覺smaydi tebr覺kler
Ocak 17th, 2008 at 19:12
g羹zel olmu ama imdi ben elektro m覺knat覺s nas覺l yap覺l覺r onu ar覺yorum g羹zel olmu ama tebrikler
Ocak 19th, 2008 at 10:07
癟ok g羹zel bir site ama benim arad覺覺m ey yooooooooooooook
Ocak 21st, 2008 at 20:05
Bence 癟ooook g羹zel olmu 羹nk羹 繹devimi buldum ve 繹gretmenim notuma 100 verdi. Bu harika
Ocak 27th, 2008 at 19:53
m覺knat覺s y繹n羹 (+ – ) nas覺l bulunur.
ubat 10th, 2008 at 12:41
癟ok g羹zel
ubat 10th, 2008 at 12:43
harika bii yaaaa 癟ok tkr 100 ald覺m
ubat 10th, 2008 at 13:31
site muteem
Mart 4th, 2008 at 16:08
iyi haz覺rlanm覺 bir say fed覺r
Mart 14th, 2008 at 22:27
OK GZEL OLMU 襤襤ME OK YARADI PEK襤 YAPAY MIKNATIS NED襤R?
Nisan 3rd, 2008 at 19:19
teknolojinin ilerlemesi sonucunda bu kadar bilgileri bulmak art覺k kolaylat覺 yine bu bilgileri haz覺rlayan 癟ok g羹zel olmu.teekk羹r ederim
Nisan 3rd, 2008 at 19:21
bu bilgilere art覺k 癟ok kolay ula覺labilmektedir.Bunu salayanlara 癟ok teekk羹r ederim.
Nisan 4th, 2008 at 16:42
b繹lesine g羹zel nefis bir sunu haz覺rlad覺覺n覺z i癟in thank you
Nisan 4th, 2008 at 17:09
yapay m覺knat覺slar nas覺l yap覺l覺r bu m覺knat覺slar覺n kazand覺klar覺 m覺knat覺sl覺k ge癟ici midir yoksa kal覺c覺m覺d覺r? sorumucevaplarsan覺z cok sevinirim
Nisan 9th, 2008 at 19:51
癟ok g羹zel beautiful
Nisan 10th, 2008 at 23:27
bok ggibi olmu
Nisan 11th, 2008 at 20:08
hi癟 iyi olmam覺 arkada覺m yawww
ben olsam iyi yapard覺m
Nisan 16th, 2008 at 17:08
sizlere 癟oook tk ederim 癟ok 羹zel olmu
Nisan 20th, 2008 at 20:40
neden kap覺 ziliyle ilgili bir a癟覺klama yok… 繹devimi yapam覺yorum….
Nisan 20th, 2008 at 20:43
ger癟ekten okudum okudum hi癟 bie bulamad覺m:(
ama yinede g羹zel bir site:)
Nisan 21st, 2008 at 20:19
fen bilimleri olarak 癟ok g羹zel bir site
May覺s 9th, 2008 at 16:14
癟oooookkk g羹zel olmu
May覺s 9th, 2008 at 17:07
癟ok g羹zel saolunnnn:):)):):9.99:9..9
Haziran 10th, 2008 at 18:02
ya kardeim nas覺l bozaca覺n覺 deil nas覺l yapaca覺n覺 anlat!resim filan koyar insan yaw.s覺k覺ld覺k okurken.
Ekim 19th, 2008 at 19:23
evet gercekten guzel olmus ama genede b覺raz b覺lg覺 eks覺klg覺 var bende.cunku daha gen覺s arast覺rmalar yap覺lmal覺 bende bunlara gonulden destek veren b覺r覺s覺y覺m… herkeze 覺lg覺s覺nden dolay覺 tesekkur eder覺m.
ubat 10th, 2009 at 19:11
ben size 癟ok ama 癟ok teekk羹r ediyorrum benim 繹devlerim vard覺 ama siz bana yard覺mc覺 oldunuz size tekrar 癟ok teekk羹r ederim
ubat 10th, 2009 at 19:16
siz saadet partisine oy verin
Ocak 13th, 2010 at 19:53
Tesek羹r ederim kardes sen olmasayd覺n ben Performans odevini yapamazd覺m…
Ocak 19th, 2010 at 17:45
Yaa 癟ok tsk ederim arkadaslar覺m覺 bu siteye davet edecem yar覺n sozlu vard覺
Aral覺k 17th, 2010 at 15:51
Bence de cok basarili ve faydali bir site. Emegi gecen herkese saygilarimi sunarim.
Ocak 11th, 2011 at 16:56
m覺knat覺s neden yap覺l覺r performans 繹devim 癟ok acil !!!
Kas覺m 14th, 2011 at 19:05
Demir, nikel, 癟elik gibi baz覺 metalleri kendine 癟eken, bunu da manyetik kutup 繹zellii sayesinde yapabilen maddeye m覺knat覺s denmi. Manyetik alana sahip materyale m覺knat覺s denir yani. O da 繹z羹nde bir metaldir ve 癟ounlukla U harfi eklinde bi癟imlendirilmitir. 襤ki ucu, dier bir deyile iki kutbu, manyetik bir itme ve 癟ekme g羹c羹ne sahiptir. BUNLARI kartona g羹zelce yazd覺m ve performans 繹devinden 100 ald覺m teek羹r ederim buzlu.org sitesi yap覺mc覺lar覺..
)) ayy 癟ok mutluyumm
D