Türkiye Tarihinde 1718-1730 yillari arasindaki döneme, Mesrutiyetten sonra verilen ad. Bu devirde Istanbul’da Lâle zevki artip, yetistirilmesi yayginlasmistir. Devlet adamlari dahil, istanbullularin bahçelerinde lâle yetistirip zevk edinmelerinden dolayi sair ve tarihçiler tarafindan bu yillara “Lâle Devri” denilmistir.
Lâle Devri, Osmanli Sultani Üçüncü Ahmed Hân (1703-1730) ve Vezir-i âzam Nevsehirli Damad ibrahim Pasa zamaninda Osmanhli-Rus-Avusturya-Venedik harplerinden sonra imzalanan Prut ve Pasorofca Andlasmasi ardindan basladi. Yillarca süren harpler ve isyanlardan bikmis olan ahali, andlasmalardan sonra korku ve endiseden uzak bir hayat sürmeye basladi.
Istanbul’da sünnet ve dügün merasimleri artarak, mevsimine göre kir, deniz seyahatlari ve helva sohbetleri tertiplendi. Padisah dahil, devlet adamlari, baharda, Lâle mevsiminde Sa’dâbâd, Serefâbâd Bag-i Ferah, Emnâbâd, Hüsrevâbâd, Hümayunâbâd. Kasr-i Süreyya, Vezirbahçesi kösklerinde, Tersane bahçesi, Çiragan bahçesi, Besiktas Yalilarina giderlerdi. Devlet adamlari, ahali ve çiçekçi esnafi, ikiyüzden fazla lâle çesidi yetistirip, bu bitkiye karsi alâka artmistir. “Mahbud”, devrin en meshur ve pahali lâle çesididir. Istanbul basta olmak üzere bütün memleket sathinda park, bahçe tanzimi, kösk, saray, çesme, sebil, imaret, medrese, kütüphane ve camiler dahil pek çok san’at eseri yapildi. Insa ve tamir edilen san’at eserlerinin süslenip, tezyini için Istanbul’a Çini fabrikasi kuruldu. Bugünkü Nevsehir, bu devrin eseridir. Yine bu devirde, onaltinci yüzyildan beri Istanbul’da ve diger Osmanli sehirlerinde Arapça, Ermenice, Ibranice, Rumca kitap basan matbaalarin ardindan, Seyh’ül-Islâm Abdullah Efendi’nin fetvasi ile Osmanlica kitap basimi da serbest oldu.
Matbaada basilacak kitaplarin kontrolü için de âlimler vazifelendirildi. Istanbul’da bulunan ve bütün dünyada kiymetli eserlerin yazilmasini sagliyan doksanbin kadar hattatin durumlari dikkâte alinarak ilk zamanlar dinî kitap basilmadi. Hattatlikla ugrasan kalem ehlinin bir kismi matbaada tab islerinde musahhilik yaparak zamanla denge saglandigindan dinî kitaplarin da basimina geçildi. Matbaanin ve hattatlarin ihtiyacini karsilamak için kâgit fabrikasi kuruldu. Avrupa ile münasebetler arttirilip, Viyana’ya konsolos tayin edilerek, çesitli bassehirlere dostluk nameleri gönderildi.
Sonradan Lâle Devri diye adlandirilan 1718-1730 tarihleri arasindaki yillar sulh, sükun ve huzurla geçtiginden Osmanli kültür, san’at ve ilim âleminde kiymetli sahsiyetler yetisti. Hattatlar vasitasiyla eski eserler çogaltilarak, her tarafa dagitildi. Damad Ibrahim Pasa tarihe merakli oldugundan bir çok tarih kitaplarinin yazmalari kontrol edilip, karsilastirmali olarak hattatlara yazdirilarak, çogaltildi. Ilmi encümen, hey’et ve bürolari kurularak, Arapça, Farsça, Yunanca kitaplar tercüme edildi. Bu devirde yapilan saray ve kösklerdeki ilim meclislerine, sohbetlere kiymetli âlimler, san’atkârlar, sâirler ve edipler katilirdi. Sohbetlere dogu dillerini iyi bilen ve ilim erbabindan sâir Nedim ayri bir renk katardi. Nedim, Lâle Devri’nin günlük hayatini ve Istanbul’un tasvirini,
“Bu sehri Stanbul kî, bî müslü bahâdir;
Bir sengine yekpare Acem mülkî fedadir.
Bazari hüner madeni ilmü ulemadir.” misralariyla yapmistir.
Lâle Devri’ndeki huzur ahengini; Iran mes’elesi, devlet adamlarinin imâr faaliyetlerini, ordudaki düzenlemeleri ve meclis toplantilarini istemeyen yabancilar ile yazilan eserlerin yanlis açiklanip, anlasilmasi bozdu. Patrona Halil adinda devsirme bir tellak Yeniçeri ihtilâl hazirligini tamamladiktan sonra, Sultan Üçüncü Ahmed Hân’in sefer hazirliklari içindeyken ve tatil günü devlet adamlarinin yazliklarda bulunduklari esnada isyan basladi. 28 Eylül 1730 tarihinde meydana gelen Patrona Halil isyaniyla Damat Ibrahim Pasa ve yakinlari, asîlerin arzusuyla vazifeden alinip, öldürüldü. Asilerin arzusu bitmeyerek, nihayet seksensekizinci Islâm Halifesi ve Yirmiüçüncü Osmanli Sultani Üçüncü Ahmed Hân’in da hallini istediler. Istanbul’da yapilan yalilar yagma edilip, yikilarak Lâle bahçeleri tahrip edildi.
Birçok güzide san’at eserleri de asilerin yagmacilarin tahribine ugradigi gibi, san’atkârlar, sâirler, edipler ilim ve devlet adamlari da öldürülüp, her hususta vahsice hareket edildi. Damat Pasa’nin öldürülmesi ve Sultan Üçüncü Ahmed Hân’in tahtan indirilmesi ile Türkiye tarihinin sonradan Lâle Devri denilen 1718-1730 dönemi de sona erdi. Bu devir; sulh, sükûn, huzur, imar faaliyetleri, güzide san’at eserleri yapilmasi, ilmi eserlerin çogaltilarak dagitilmasi, ihtiyaç duyulan maddelerin ülkede imalati için fabrika tesisi, askeri yenilikler, dünyada olup biten yenilik ve olaylarin takip edilmesi, ‘ Istanbul’da itfaiye teskilatinin kurulmasi; âlim, edip sair ve san’atkârlarin korunmasina ayri bir itina gösterilmesi bakimindan Türkiye tarihinde baskalik arz ettiginden önemlidir.
43 Yorum var “Lale Devri”
Sizde Yorumunuzu Yazın
Ama önce siteye Buradan giriş yapın Hala Üye değilseniz Buradan üye olabilirsiniz.
Ocak 9th, 2008 at 19:19
niye herşey yok ben lale devri arıyom benim adım kadın çıkıyo neden???
Ocak 22nd, 2008 at 19:09
harika olmuÅŸ
Ocak 29th, 2008 at 21:34
ben lale devrini araştırmıştım ama ben daha ayrıntılı lale devrinin özellikleri falan ama yinede saolun valla hiç değilse bişi buldum çok tşk ler ama birazdaha ayrıntılı olursa sevinirim
Åžubat 2nd, 2008 at 22:05
ayrıntılı olmuÅŸ.elinize saÄŸlık.site de iyi.SAÄžOLUN……..
Åžubat 3rd, 2008 at 11:00
ben lale devrini araşdırmıştım ama burda açıklatıcı şekilde bulamadım ama neyse işşimi gördü size tavsiyemaçıklatıçı yassanız çok süer olacak
Åžubat 4th, 2008 at 18:48
…… ayrıntılı olmuÅŸ…… tesekkurler…
Åžubat 11th, 2008 at 14:11
tek kelimeyle iğrenç(şaka şaka güzel olmuş)
Åžubat 11th, 2008 at 14:11
emeğe saygı
Åžubat 11th, 2008 at 14:13
biraz daha ayrıntılı olsaydı güzel olurdu ama yinede emeğe saygı dimi yani
Åžubat 11th, 2008 at 18:58
çok güzel olmuş ama biraz daha uzun olabilirdi yani
Åžubat 13th, 2008 at 17:30
çok teşekkür ederim. Gerçekten güzel olmuş emeğe saygı yaniiiii
Åžubat 13th, 2008 at 17:58
merhaba siteyi hazırlayan herkese çooook teşekkür ederim
Åžubat 14th, 2008 at 15:21
aslında beğendim ama gerçekten çok uzun geldi kısaltın lütfen
Åžubat 14th, 2008 at 16:43
çok güzel olmuş ellerinize sağlık çok tşk ederim
Åžubat 15th, 2008 at 12:50
çok güzel olmuş
Åžubat 25th, 2008 at 17:11
çk gshl olmus saolun işe yarıyo:D tahnk you
Åžubat 25th, 2008 at 22:47
güzel güzel devamını dilerim:):)
Åžubat 26th, 2008 at 23:28
süper yaa * tek kelimeyleeee harikaaaaaa:::))))
Åžubat 28th, 2008 at 21:14
siteyi hazırlayan herkese çooook teşekkür ederim ama biraz daha ayrıntılı olsaydı güzel olurdu. neyse işşimi gördü …… ayrıntılı olmuş…… tesekkurler…
Åžubat 29th, 2008 at 20:22
lale devrini çok ayrıntılı yaparsanız ben ve diğer arkadaşlarım seviniriz
Mart 1st, 2008 at 10:37
ii olmş tşk işimi grdü saoln
Mart 10th, 2008 at 14:47
yaaaa bunee benn bunu ookumam bide bunumu okucamm ama yine dee saolunn ödeww wardı kopyala yapıştırr yaptım daa benn bu lale dewrile ilgili tiyatroo yapmam gerekioo böle dialoglu felann hazırlarsanız çok güzell olurr şimdidenn saolun
Mart 11th, 2008 at 13:45
çok güzel bugünde konuyu içledik
Mart 12th, 2008 at 00:31
çok uzun okumak gelmio içimden ki bunu birde yazıp dosyalıcam off nie bu kadar uzun yazarlar ki
Mart 12th, 2008 at 16:34
yhaaaaaa olamz buneeeeeeeeeee??? kısacası YORUMSUZZZZ
Mart 12th, 2008 at 18:21
yaa tek bısı war o da bu donemde kıyenılıkler nelerdır?)))
pek ısıme yaramadı ama neyseeee
Mart 12th, 2008 at 21:47
yhaa üfff aman be valla öğretmen bi ödew werdi tam verdi yhaniiii….bu ne beee
araştır,oku,yapıştır,slayt yap,dosyala!!!!!! BIKTIM BU HAYATTANNNNN !!!!!
Mart 12th, 2008 at 21:48
AMA BURASI İŞİME YARADI GERÇEKTENN!!
Mart 13th, 2008 at 18:20
Mart 15th, 2008 at 21:47
ben hiç okumadım okumakta istemiyorum en büyük B.J.K.
Mart 16th, 2008 at 12:00
çook güsel olmus dönem ödevimde kullancam
Mart 17th, 2008 at 19:12
harika
Mart 17th, 2008 at 20:24
arkadaslar güzel de yazı ama kısa ya bu benim ödeve yetmez kiiiiiiii:D
Mart 18th, 2008 at 19:25
çok güzel olmuş ben amasyalı
Mart 18th, 2008 at 19:26
süper çok iyi
Nisan 2nd, 2008 at 20:36
valla mükemmel çünkü babamı kandırıp ödew war diyip bunları okumak güsel
Nisan 4th, 2008 at 17:02
çok güzel olmuş çok teşekkür ederim
Nisan 13th, 2008 at 14:33
bence harika olmuş ve işimede yaradı dahada ayrıntılıu ii olur
:):):):):):):)
Nisan 16th, 2008 at 14:24
bnce hç güsel olmamış ne biçim site hç yararlanamadım yhaa bn şimdi napıcam ödew yarına
Nisan 16th, 2008 at 15:58
hiç güzel olmamış
Nisan 16th, 2008 at 16:30
çok berbat cümleler eksik kelime yanlış amına koyum böyle sitemi olur
Nisan 20th, 2008 at 13:02
ya güzel olmuş ama yapılan yenilikleride yazarsanız sevinirim by
Haziran 5th, 2008 at 21:00
gerçektende süper olmuş ama biraz daha ayrıntılı olsaydı daha iyi olurdu
çok teşekkür ederim bana çok yardımcı oldunuz ödevimi yapmakta
ayrıcada bu siteye küfür etmeyelim lütfennn.byy