buzlu.org

Kosova tarihi günümüzdeki bağımsız Kosova Cumhuriyetinin sınırları içinde kalan toprakların tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

Kosova’ya tarih öncesi dönemlerde yerleÅŸen ilk Hint-Avrupa halkları Ä°lliryalılar ve Traklardı. 6. yüzyılın sonlarında Slavlar Kosova’ya yerleÅŸtiler. 850-1018 yılları arasında Kosova Tuna Bulgar Hanlığı’nın bir parçası oldu. 13. yüzyılda Sırpların, 14. yüzyılda ise Osmanlıların eline geçti. I. Balkan Savaşı’ndan sonra Yugoslavya Krallığı’na dahil edilen Kosova 1992 yılında Yugoslavya’nın parçalanmasından sonra Sırbistan’ın sınırları içinde kaldı.

Ancak Sırbistan hükümeti nüfusunun çoÄŸunluÄŸu Arnavut kökenli olan Kosova halkının özerkliÄŸini tanımadı. 1990lı yıllarda Sırbistan hükümeti ve Kosovalı Arnavutlar arasında bir çok ÅŸiddet olayları yaÅŸandı. Kosova 1999 yılında NATO tarafından yapılan Kosova Operasyonu sonrasında özerklik kazandı. Kosova, ABD, AET, Sırbistan ve Rusya arasında Kosova’nın statüsü konusunda yapılan görüşmelerin çıkmaza girmesi üzerine Kosova 17 Åžubat 2008 tarihinde bağımsızlığını ilan etti.

İlk Çağ

Roma Ä°mparatorluÄŸu döneminde Kosova’nın ismi Dardania’ydı. Günümüzde Kosova’da Dardanlara ait birçok kalıntıya rastlanmaktadır. Kosova’da yaÅŸayan Arnavutların Dardanlardan (Ä°lirya) geldiklerinin en güçlü kanıtı; insan yapısı, aynı kültür ve dilin konuÅŸulmasıdır. Dil zaman geçtikçe deÄŸiÅŸmiÅŸtir ancak aynı dilbilgisi kuralları içermektedir. Arnavutça kelimelerin çoÄŸu Ä°lirya’da konuÅŸan dilden kaynaklamaktadır. Bunun en güçlü kaynağı eski Yunan felsefecilerin kitaplarında - Ä°lir diline ait pekçok kelimeyi kullanmasıdır. Dardanlar Kosova’nın bugünkü topraklarında yaÅŸamaktaydı. Yapı olarak güçlü ve sert insanlar olarak izah ediliyorlar.

Arnavut Ligası

Kosova ilk defa I. Murat zamanında 1389 yılında I. Kosova Savaşından sonra Osmanlı topraklarına katıldı. Ancak Yıldırım Beyazıt’ın 1402 yılında Ankara Savaşı’nda yenilmesi üzerine yaÅŸanan Fetret Devri sırasında Kosova’daki Osmanlı yönetimi zayıfladı. 1444 yılının Mart ayında Arnavut ve KaradaÄŸ prenslikleri Balkanlar’daki Osmanlı yayılmasına karşı Arnavut Ligası (ya da Lezha Ligası veya siyasi birliÄŸi) denilen bir askeri savunma birliÄŸi oluÅŸturdular. O zamanlar Venedik hakimiyetinde bir liman ÅŸehri olan Lezha (Alessio)’da bölgenin en önemli prenslikleri olan Thopia, Muzaka, Ballsha ve Crnojevic aileleri de bu birliÄŸe kurdu katıldı.

Arnavut Lezha BirliÄŸi’nin üyeleri olan prensler ÅŸunlardı: Lek Dukagjin, PjetÄ—r Shpata, Gjergj Ballsha, Karl Thopia, Theodor Muzaka, Stefan Crnojević, Ä°skender Bey (Gjergj Kastrioti). Daha ufak diÄŸer Kuzey Arnavut aÅŸiretleri de bu birliÄŸe katıldılar. Osmanlılar’a karşı mücadele için kendi aralarındaki anlaÅŸmazlıkları bir tarafa bıraktılar. Arnavut Kruya Prensi Gjergj Kastrioti (Ä°skender Bey) birliÄŸin komutanlığına seçildi. Alınan siyasi kararlarda bütün birlik üyelerinin kabul etmesi ÅŸartı vardı. Birlik Venedik Cumhuriyeti tarafından da desteklendi.

1444′te Ä°skender Bey Osmanlı ordusunu Torviol Ovası’nda yenmeyi baÅŸardı. Bundan sonraki iki yılda da Arnavut BirliÄŸi Osmanlılara karşı savaÅŸlar kazandı. 1450′de Kruya’yı kuÅŸatan Osmanlı birlikleri kuÅŸatmayı kaldırmak zorunda kaldılar. 1451′de Ä°skender Bey Napoli Krallığı ile bir ittifak kurdu.

1452′de Osmanlı ordusu Mokrica ve Meçadi’de Arnavut BirliÄŸi’ne yenildi. 1453′te Ä°stanbul’un fethi üzerine Arnavutlar Napoli, Venedik, Papalık ve Macaristan Kralları’ndan maddi yardım almaya baÅŸladılar. 1462′ye kadar Arnavutlar her yıl Osmanlı ordusunu püskürtüyor, ama ertesi yıl Osmanlılar tekrar aynı güçle tekrardan geliyorlardı. 1460 ve 1463′te yapılan ateÅŸkesler dışında Arnavut-Osmanlı savaşı hiç durmadan sürdü. 1462′de Ä°skender Bey önemli bir ÅŸehir olan Ohrid’i almayı baÅŸardı.

1466′da Kruya’nın ikinci kuÅŸatması da Arnavut BirliÄŸi’nce engellendi. Fakat aynı yıl Osmanlılar Shkumbin Vadisi’nde Elbasan Kalesi’ni kurmayı ve ilk kez Arnavutluk’ta kalıcı olmayı baÅŸardılar. 1467′de Kruya’nın üçüncü kuÅŸatması da Arnavut BirliÄŸi’nce engellendi. 1468′e kadar Ä°skender Bey’in 10.000 kiÅŸilik ordusu Osmanlı Orduları’nın sürekli saldırılarını baÅŸarıyla engellemeyi baÅŸardı.

1468 yılında Ä°skender Bey’in ölümüyle Lezha Liga’sı zayıflamaya baÅŸladı. Venedik’in yardımıyla Kuzey Arnavutlar Osmanlılar’la mücadele etmeyi sürdürdüler, ancak Venedik yönetimindeki Ä°ÅŸkodra 1479′da Osmanlılarca fetholununca, Arnavut direniÅŸi sona ermese de zayıfladı. Bundan sonra Arnavutluk Osmanlı hakimiytine girdi.

Osmanlı Dönemi

1479-1912 arasında Kosova Osmanlı hakimiyetinde kaldı. Kosova’nın çok önemli Batı-DoÄŸu ticaret yolları üzerinde bulunması nedeniyle, Osmanlı yönetimi Venedik’in de kontrolüne yakın olan Arnavutluk’un geri kalan bölgelerinin aksine Kosova’da yoÄŸun bir devÅŸirme-Ä°slamlaÅŸtırma politikası Kosova’da uyguladı. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Berlin AntlaÅŸması ile tam bağımsılığını kazanan Sırbistan Kosova’da da hak iddia etmeye baÅŸladı. Osmanlı Devletinin 1912 yılındaki I. Balkan Savaşı’nda yenik düşmesi üzerine KosovaYugoslavya Krallığı’nın bir parçası haline geldi.

Yugoslavya Dönemi

II. Dünya Savaşı sırasında Ä°talya’nın Almanya’ya teslim olması üzerine Tito tarafından kurulan meclisçe 1945 yılında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti ilan edildi ve monarÅŸi yıkıldı. Bu olaydan sonra Kosova;Yugoslavya’ya baÄŸlı bir eyalet statüsüne geçti.

SSCB’nin çöküşü ile dağılmaya baÅŸlayan ülkeler arasına Yugoslavya da katıldı. Yugoslavya 1992 yılında eyaletlerinin bağımsızlığını ilan etmesi ile dağılmaya baÅŸladı. Hırvatistan, Bosna-Hersek, Slovenya,Makedonya bağımsızlığını ilan etti. Fakat Kosova Sırp baskısı ve askeri müdaheleler sonucunda tam bağımsızlığına kavuÅŸamadı. 1995 yılında Sırp ordusu Kosova’ya girdi ve birçok sivilin öldürülmesine sebep oldu.

Bağımsızlık süreci

Kosovalı mülteciler (1999)

1991 yılında Yugoslavya’nın dağılması üzerine Kosova’daki yerel etnik Arnavut liderler tek taraflı bağımsızlık ilan etmelerine raÄŸmen, 1990′lı yıllarda bağımsızlığı güvence altına almayı ve otonomiyi geri getirmeyi amaçlayan pasif direniÅŸ harekâtı baÅŸarısız oldu. 1990′lı yılların ortasında, etnik Arnavut isyan harekâtı, Kosova KurtuluÅŸ Ordusu (Kosovo Liberation Army KKO veya KLA veya UÇK; Arnavutça: Ushtria Çlirimtare e Kosov), Sırp hedeflerine saldırmaya baÅŸladı. 1998 yılının yazında, Arnavutlar Sırp yönetimine karşı kitle protestolarına baÅŸladılar. Polis ve ordu kuvvetleri KLA’yı ezmek için gönderildi.

Kosova Arnavutlarına yapılan baskının devam etmesi üzerine, NATO, Kosova ve Sırbistan’nda bulunan hedeflere Mart 1999 tarihinde hava operasyonlarına baÅŸladı (Kosova Operasyonu). Aynı zamanda, Kosova Arnavutlarına karşı, Sırp güçleri tarafından etnik temizliÄŸe baÅŸlandı. Yüzbinlerce mülteci Arnavutluk, Makedonya ve KaradaÄŸ’a kaçmaya baÅŸladı. Uluslararası Lahey Adalet Divanı araÅŸtırmalarında en az 2.000 cesede ulaÅŸtığını açıkladı. 11 haftalık NATO bombardımanından sonra, Miloseviç birliklerini ve polislerini geri çekmeye zorlandı. 750.000 Arnavut mülteci evlerine geri döndü. Bu bölgedeki Sırp nüfusun yarısına tekabül eden 100.000 Sırp evlerini terk etti. BirleÅŸmiÅŸ Milletler, Kosova’nın bağımsızlık yada Sırp egemenliÄŸinden birine dönene kadar bölgeyi kontrolü altına aldı.

Böylece Kosova geniÅŸ ölçüde bir özerklik kazanmış oldu. Kosova temsilcileri ile ABD, AET, Sırbistan ve Rusya arasında Kosova’nın statüsü konusunda yapılan görüşmeler 8 yıl sürdü. Görüşmeler hiç bir sonuç vermeyince ABD, NATO ve AB Kosova’nın bağımsızlık düşüncesine desteklemeye baÅŸladılar. Nihayet 17 Åžubat 2008 pazar günü Kosova meclisi tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etti.

Rusya, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Kesimi,Sırbistan ve Ä°spanya bağımsızlığa karşı çıkan devletlerdir. Güney Kıbrıs ve Yunanistan’ın bağımsızlığa karşı çıkma nedeni, Kosova’nın, Çamerya ve KKTC için bir örnek olmasıdır. Rusya ise batılı devletlerin diÄŸer yeni bağımsız olan ülkeleri (Abhazya, Güney Osetya, Kuzey Kıbrıs vb.) tanımadıkları için Kosova’nın bağımsızlığını bir çifte standart olarak görmektedir