buzlu.org

1571 Kıbrıs’ın Osmanlı devleti tarafından fethedilerek ilk Türk halkının adaya yerleştirilmesi

1878 Ruslar karşısındaki yenilgide fazla ödün vermemek için, adanın Britanya Ä°mparatorluÄŸu’na kiralanması (Osmanlı mülkiyetinin devam ediyor sayılmakla birlikte, yönetimin tamamen Ä°ngilizlere geçmesi).

1914 İngiltere’nin adaya tamamen el koyması.

1923 Lozan Barış AntlaÅŸması’nın 20. Maddesi gereÄŸince, Türkiye’nin adanın Ä°ngiltere’ye ilhakını kabul etmesi

1925 Kıbrıs’ın Crown Colony olarak ilan edilmesi ve adaya ilk Türkiye Cumhuriyeti konsolosunun atanması.

1931 Rumların Enosis isyanının başlaması.

1943 Ä°ngiltere güdümlü ‘Kıbrıs Adası Türk Azınlığı Kurumu’ (KATAK)nun kurulması, ancak geliÅŸememesi.

1944 Doktor Fazıl Küçük tarafından, ‘Kıbrıs Milli Türk Halk Partisi’nin kurulması.

1950 Yunanistan hükümetinin Birleşmiş Milletlere, ulusların kendi kaderlerini tayin haklarının Kıbrıs için de uygulanması yolunda başvuruda bulunması.

1954 Yunanistan’ın, Birleşmiş Milletlere Self-Determinasyon için başvurusu; Türkiye’nin karşı çıkması, Birleşmiş Milletlerin Yunan talebini reddetmesi.

1955 Türkiye’nin ilk kez sorunda taraf olmayı kabul etmesi ve 29 Aralık’ta Londra’da Ä°ngiltere ve Yunanistan’ın katıldığı toplantıda, Türkiye’nin de temsil edilmesi.

Yunan terör örgütü EOKA’nın 1 Nisan’da adada faaliyete geçmesi.

1956 Ä°ngiliz hükümetinin, BaÅŸpiskopos Makarios’u Seyschelles Adaları’na sürmesi.

Türkiye’nin ilk kez BirleÅŸmiÅŸ Milletlerde ‘taksim’ tezini açıklaması.

Ä°ngiltere’nin, askeri üssünün kalması ÅŸartıyla ‘Self-Determinasyon’u kabul etmeye yanaÅŸması.

1957 NATO’nun arabuluculuk görevini üstlenmesiyle, EOKA’nın geçici olarak ateşkes ilan etmesi ve Makarios’un serbest bırakılması.
15 Kasım’da Türk Mukavemet TeÅŸkilatının kurulması.

1958 Kıbrıs’ın,Ä°ngiliz Milletler TopluluÄŸu içinde kalmasına, ama Türkiye ve Yunanistan’la da baÄŸlara sahip olmasına dayalı ‘MacMillan Planı’nın gündeme gelmesi.

1959 İngiltere Başbakanı ve üç devletin dışişleri bakanlarının katılımıyla Zürih Antlaşmalarının onaylanması. Cemaat temsilcileri olarak Makarios ve Dr. Küçük’ün de toplantıya katılmaları.

1960 Kıbrıs Anayasasının imzalanması. Adaya simgesel Türk ve Yunan birliklerinin yerleştirilmesi; Makarios’un cumhurbaşkanı, Fazıl Küçük’ün Cumhurbaşkanı yardımcısı olması.

1963 21 Aralık’ta Noel katliamı ile EOKA’nın, Türk cemaatine karşı ‘etnik temizleme ve adadan kaçırma’ politikasını doruÄŸa çıkarması. 1964 AÄŸustos’unun ortalarına kadar eylemlerin sürmesi; 30 Aralık’ta Makarios’un açıkladığı 13 maddelik anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸi önerisine Türkiye’nin karşı çıkması.

1967 Ordunun Yunanistan’da yönetime el koyması ve 1974′e kadar iktidarda kalması. Yunan ordusunun 15 bin askerini, gayri resmi olarak adaya yerleÅŸtirmesi. Türklere karşı sürdürülen soykırımın kesilmesi için Türk ve Yunan baÅŸbakanları arasında düzenlenen toplantıdan sonuç alınamaması üzerine, Türkiye’nin askeri müdahalede bulunacağını açıklaması.
TBMM’nin hükümete müdahale yetkisi vermesi, Türk uçaklarının Kıbrıs üzerinde uçmaya baÅŸlayarak donanma ve çıkarma birliklerinin harekete geçmesi. ABD’nin arabuluculuÄŸu üzerine Yunan birliklerinin geri çekilmesi ve Türk harekatının durdurulması. 1964′ten beri Türkiye’de bulunan Rauf Denktaş’ın gizlice adaya gitmesi.

1974 5 Temmuz - Yunanlı subayların yönettiÄŸi Ulusal Muhafız Örgütünün, CumhurbaÅŸkanı Makarios’u devirmesi ve EOKA-B önderi Nikos Sampson’un ‘cumhurbaÅŸkanı’ ilan etmesi.
Bu hareketle, Enosis’in gerçekleÅŸtirilmek istendiÄŸini anlayan Türkiye’nin, garanti anlaÅŸması uyarınca Ä°ngiltere’yi ortak eyleme davet etmesi. Ä°ngiltere’nin katılmaması üzerine, 19 Temmuz’da Türk çıkarma gemilerinin denize açılarak 20 Temmuz’da denizden çıkarma ve havadan indirmelerle Girne bölgesinin kontrole alınması. Yunan birliklerinin adada garantör olarak bulunan Türk birliÄŸine saldırmasıyla çarpışmaların bütün ada yüzeyine yayılması. 22 Temmuz’da BirleÅŸmiÅŸ Milletler’in çaÄŸrısına uyularak ateÅŸin kesilmesi; bu giriÅŸim sonucu, Kıbrıs’ta Nikos Sampson, Yunanistan’da ise askeri cuntanın devrilerek Yunanistan’ın demokrasiye dönmesi.

1974 16 AÄŸustos - Cenevre’de sürdürülen barış görüşmelerine raÄŸmen Yunanistan’ın uzlaÅŸmaya yanaÅŸmayarak köylerdeki Türkleri öldürmeye devam etmesi. Bunun üzerine Türk ordusunun adanın yüzde 37’sini kontrol altına alacak kadar ilerleyerek ikinci harekatı sona erdirmesi.

1975 13 Åžubat’ta, Kıbrıs Türk Federe Devleti’nin kurulması.
Ayrıca, aynı yıl içerisinde BM gözetiminde nüfus mübadelesinin gerçekleştirilmesi.

1977-79 Denktaş-Makarios (1977) ve Denktaş-Klerides (1979) ile Doruk Anlaşmalarının imzalanması. Bu anlaşmalarla, Kıbrıslı Rumlar ilk kez iki kesimli, iki toplumlu federal bir çözümü benimsemesi.

1982 Papandreu’nun, Åžubat 1982′de Kıbrıs’ta yaptığı konuÅŸmada “Kıbrıs’ın Helenizmin bir parçası” olduÄŸunu belirterek, Kıbrıs sorunu ile ilgili bütün tarafların katılacağı bir “uluslararası konferans” toplanması gerektiÄŸini söylemesi.
BM Genel Kurulunun, Rum tarafının baÅŸvurusu üzerine Ada’daki “iÅŸgal ordusu”nun derhal çekilmesini ve mültecilerin “isteÄŸe baÄŸlı olarak” geri dönmelerini tavsiye eden kararını alması. Bunun üzerine KTFD Meclisinin, 17 Haziran’da radikal bir adım atarak “Kıbrıs toplumunun self-determinasyon hakkı”na iliÅŸkin karar alması.

1983 15 Kasım1983′te, KTFD Meclisinin, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) adında bağımsız bir devlet kurulduÄŸunu dünyaya ilan etmesi. KKTC’nin kurulmasının, Rum tarafının, Yunanistan’ın ve Batılı devletlerin yanısıra BM Güvenlik Konseyi’nin de tepkisini çekmesi.
Güvenlik Konseyinin, 18 Kasım’da aldığı bir kararla bağımsızlık kararını kınaması. Türkiye’ye yakın bazı devletlerin KKTC’yi tanımanın eÅŸiÄŸine gelmelerine raÄŸmen, ABD ve Ä°ngiltere’nin baskıları ile bu kararlarından vazgeçmeleri. 13 Mayıs 1984′te de BM Güvenlik Konseyinin 550 sayılı kararı ile KKTC’nin ilanının ayrılıkçı bir hareket olarak tanımlanması.

1984-1990 KKTC’nin kurulmasından sonra toplumlararası görüşmelerin yeniden baÅŸlaması. KKTC kurulurken, 1977-79 Doruk AnlaÅŸmalarına atıfta bulunularak, iki toplumlu, iki kesimli federal bir çözüme kapıların açık bırakılması.
Görüşmeler sürecinde; New York’ta 17 Ocak 1985′te ve 29 Mart 1986′da BM Genel Sekreteri’nin hazırlamış olduÄŸu ‘Kıbrıs Ãœzerine AnlaÅŸma Taslağı’nın, Kıbrıs Türkleri tarafından kabul edilip, Rumlar tarafından reddedilmesi.

1990 BM Güvenlik Konseyinin, bu tarihte 649 sayılı kararını alması. Bu kararla BM’in, Ada’daki her iki tarafı da, kabul edilebilir bir çözüm bulma yolunda çaba göstermeye çağırması. Aynı kararın böyle bir çözümün iki toplumlu, iki kesimli bir anlayışa sahip olması ve çözümün siyasi olarak iki eÅŸit toplum liderinin direkt görüşmeleri yoluyla saÄŸlanması gerektiÄŸinin vurgulanması. Bir diÄŸer önemli nokta kararın, Kıbrıs Sorunu’nu 1974′te deÄŸil de 1960′lara hatta öncelerine dayandırması. 1990 Temmuz’unun ilk haftası içinde Kıbrıs Rum Yönetiminin “Kıbrıs” adına AB’ye üyelik için baÅŸvurması. BM’nin ve Türk tarafının uyarılarına raÄŸmen topluluÄŸun 11 Eylül 1990′da bu baÅŸvurunun normal süreç içinde deÄŸerlendirilmesini kararlaÅŸtırması.

1991 Turgut Özal’ın, 1991′de Kıbrıs konusunda bir ‘dörtlü konferans’ toplanmasını önererek, o güne kadar sorunun iki toplum arasında görüşülmesi gerektiÄŸini savunagelmiÅŸ olan Türkiye’nin bu anlayışına da deÄŸiÅŸiklik getirmesi. Özal’ın önerisine göre Kıbrıs sorununun; KKTC, Kıbrıs Rum Yönetimi, Türkiye ve Yunanistan arasında ele alınması gereÄŸi. 28 Haziran 1991′de BM Genel Sekreteri Perez de Cuellar’ın, BM Güvenlik Konseyi’ne sunduÄŸu raporda Türkiye’nin önerdiÄŸi Dörtlü Doruk Toplantısı’nı kabul ettiÄŸini belirtmesi.

1992 100 paragraftan oluÅŸan BM Fikirler Dizisinin, tarafların onayına sunulması. New York’ta sürdürülen görüşmelerin ardından BM Genel Sekreteri Butros Gali’nin, toprak düzenlemeleri ve anayasal konuların tümünü kapsayacak bir paket anlaÅŸma hazırlaması. Türk tarafının 100 paragraftan 91′ini onayladığını açıklaması. Rum tarafında ise, Kıbrıs Rum lideri Yorgo Vasiliu paketi onaylarken, daha sonra iktidara gelen Glafkos Klerides’in, bu pakete karşı çıkması.

1993 AB’nin, Haziran 1993′te Kıbrıs’ın tam üyelik için gerekli ÅŸartları taşıdığını belirten görüşünü yayınlaması. Aynı yıl Yunanistan ve Kıbrıs Rum kesimi arasında Ortak Savunma Doktrini’nin imzalanması.

1994 BM Genel Sekreteri Butros Gali’nin giriÅŸimleriyle ortak anlaÅŸma zemininin oluÅŸturulması amaçlı Güven Arttırıcı Önlemler Paketi’nin düzenlenmesi. ABD’nin destek verdiÄŸi pakete Rum tarafının karşı çıkışıyla 1994′te rafa kaldırılması.

1996 3 Haziran’da bir Kıbrıslı Rum askerin, BM denetimindeki bölgede bir Kıbrıslı Türk asker tarafından vurularak öldürülmesi.
11 AÄŸustos 1996′da Kıbrıslı Rum motosikletçilerin, YeÅŸil Hat’tı geçmeye kalkışınca Kıbrıslı Türk göstericiler ve Türk askerleri ile çatışması; 70′ten fazla kiÅŸinin yaralanması, bir Kıbrıslı Rumun ölmesi.

14 AÄŸustos 1996′da Kıbrıs’ta Derinya bölgesinde Türk güvenlik güçlerinin, Türk bayrağını indirmeye kalkışan bir Rum gencine ateÅŸ açması, Rum gencin hayatını kaybetmesi.

8 Eylül 1996′da Güney Kıbrıs tarafından açılan ateÅŸ sonucu bir Türk askerinin ölmesi, birinin yaralanması.
13 Ekim 1996′da Kıbrıs Türk kesimine geçen bir Rumun, Kıbrıslı Türk askerlerince öldürülmesi.
6 Åžubat 1997′de Kıbrıslı Türk ve Rumların birbirine ateÅŸ açması.

1997 4 Ocak’ta Kıbrıslı Rumların, Rusya’dan S-300 yerden havaya 150 km. menzilli füze alımına iliÅŸkin anlaÅŸmaya imza koymasının uluslararası arenayı ve dolayısıyla hassas Türk-Yunan iliÅŸkilerini karıştırması.
Türkiye’nin, Kıbrıslı Türklerin güvenliÄŸini tehdit edecek herhangi bir geliÅŸmeye göz yummayacağını açıklaması. Ä°ngiltere ve BM’nin de anlaÅŸmaya sert tepki göstermesi. 24 Åžubat 1997′de AB’nin, Kıbrıs’ın AB’ye tam üyeliÄŸine iliÅŸkin geleneksel tavrını deÄŸiÅŸtirerek, Kıbrıs’ın AB’ye tam üyeliÄŸinin gerçekleÅŸebilmesi için Ada’da önce siyasi bir çözümün ÅŸart olduÄŸunu açıklaması, Yunanistan’ın bu açıklamaya tepkilerini bildirmesi. AB’nin, ilk defa topluluÄŸa tam üyelik konusunda Kıbrıs Türklerinin de dikkate alınması gerektiÄŸini, tam üyelik görüşmelerine Ada Türklerinin de katılması gerektiÄŸini belirtmesi. Yunanistan DışiÅŸleri Bakanı Theodoros Pangalos’un, bu açıklamaların hemen ardından AB’nin DoÄŸu’ya doÄŸru geniÅŸlemesini veto edeceÄŸini açıklaması.

1999 AB’nin 10-11 Aralık 1999′da yaptığı Helsinki zirvesinde Türkiye’nin AB’ye tam üyelik için adaylığının resmi olarak kabul edilmesi. Türkiye için tarihi bir öneme sahip olan bu zirvenin sonuç belgesinde, geniÅŸleme sürecindeki Türkiye’nin konumu ve Kıbrıs sorunuyla ilgili özel maddelerin de yer alması.

Bu kapsamda “Avrupa BirliÄŸi Konseyinin, politik bir çözümün Kıbrıs’ın Avrupa BirliÄŸi’ne katılımını kolaylaÅŸtıracağının altını çizmesi. Ãœyelik müzakerelerinin tamamlanmasına kadar kapsamlı bir çözüme ulaşılamamış olursa, Konsey’in üyelik konusundaki kararının, yukarıdaki husus bir ön ÅŸart olmaksızın verilmesi.

2000 AB Komisyonu’nun 7 Kasım 2000′de açıkladığı ve Türkiye’nin AB’ye üyelik sürecindeki “yol haritasını” çizen Katılım Ortaklığı Belgesi’nde (KOB) yer alan Kıbrıs’la ilgili ifadelerin Türkiye-AB arasında büyük bir krize neden olması.
Komisyon’un, Yunanistan’ın baskısıyla KOB’un kısa vadeli öncelikler bölümüne Kıbrıs sorununun çözümüne iliÅŸkin baskıcı ifadeler eklemesinin, Türkiye tarafından “önkoÅŸul” olarak algılanması. KOB’un içeriÄŸinin Helsinki zirvesinin çizgisinde yer almasını isteyen Türkiye’nin, AB’nin bu tutumuna sert tepkisi.

2001 Avrupa BirliÄŸi Komisyonu BaÅŸkanı Romano Prodi’nin, Kıbrıs sorunu çözülmeden de Güney Kıbrıs’ın üyelik baÅŸvurusunun deÄŸerlendirilebileceÄŸini söylemesi.
Rauf DenktaÅŸ ile Glafkos Klerides’in, 4 Aralık’ta LefkoÅŸa’daki ‘YeÅŸil Hat’ta, BM gözetiminde biraraya gelmesi.

2002 15 Mayıs - Adanın, 1979 yılından bu yana ilk kez bir BM genel sekreterini ağırlaması. BM Genel Sekreterinin, Kıbrıs Rum kesimi lideri Glafkos Klerides’le görüştükten sonra KKTC CumhurbaÅŸkanı DenktaÅŸ’la da bir araya gelmesi.