Nis 24

 

S繹z konusu medresede devaml覺 s羶retde muazzam bir bilgi al覺verii olurken g羹n羹n birinde Ulu Be, hocas覺 Kad覺z璽deden habersiz bir m羹derrisi g繹revinden ald覺. Bunun 羹zerine Kad覺z璽de-i R羶m簾 evine 癟ekilerek ders vermeyi b覺rakt覺. Ulu Be, Herhalde hocam rahats覺zland覺.

Evinde istir璽hat ediyor, kendisini ziy璽ret edeyim diyerek yola koyuldu. Hocas覺n覺n iyi olduunu g繹r羹p, medereseye ni癟in gelemediklerini sual etti. Bunun 羹zerine Kad覺z璽de-i R羶m簾, Ulu Bee u ekilde cevap verdi: Bizler ilim ve hikmet erb璽b覺n覺n hizmetlerinde bulunduk. O z璽tlar bana d羹nyev簾 makamlar i癟inde, sadece s璽hibinin azledilmedii bir mak璽m覺, yani ilim mak璽m覺n覺 kabul etmemi tavsiye etmilerdi. Devam覺n覺 Oku »

Etiketler: , , , , , , , , , , ,

Nis 13

Apollo 13 Apollo tasar覺s覺ndan 羹癟羹nc羹 insanl覺 Ay yolculuu g繹revi. 11 Nisan 1970′te uzay adamlar覺 James “Jim” Arthur Lovell, John L. Swigert, and Fred W. Haise ile f覺rlat覺ld覺. F覺rlatmadan iki g羹n sonra, Ay yolculuunun ortas覺na yak覺n bir noktada Apollo uzay arac覺nda meydana gelen bir patlama sonucu Hizmet Mod羹l羹n羹n oksijen stoklar覺 ve elektrik enerjisi yitirildi.

Bunun 羹zerine m羹rettebat Ay r羹mcei’ni bir “cankurtaran sandal覺” olarak kulland覺. Patlamada Komuta Mod羹l羹 sistemleri salam kalm覺t覺, fakat enerji sarfiyat覺n覺 繹nlemek i癟in D羹nya atmosferine girmeden k覺sa bir s羹re 繹nceye kadar kapal覺 tutuldular.

M羹rettebat Ay’a inemedi, 羹stelik d羹羹k s覺cakl覺a, susuzlua ve elektrik k覺s覺tlamas覺na dayanmak zorunda kald覺, fakat uzay tarihinin en ilgin癟 kurtarma operasyonu sayesinde d羹nyaya sa salim d繹nmeyi baard覺. Bu olay tarihte “Baar覺s覺z Baar覺” olarak adland覺r覺lm覺t覺r. Devam覺n覺 Oku »

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , ,

Nis 02

B羹y羹k Patlama neden 癟ok b羹y羹kt羹? B羹y羹k Patlama’n覺n ard覺ndan oluan daha imemi bebek evren, oluumundan sonra neden o kadar h覺zl覺 iti? Cambridge niversitesi’nden Stephen Hawking ve 癟al覺ma arkadalar覺 bu sorulara a癟覺kl覺k getiren bir yan覺t覺n son aamas覺nda olduklar覺n覺 d羹羹n羹yor. Ekip, yan覺t覺 olutururken balang覺癟 d繹nemdeki evreni, 癟ok say覺da alternatif evrenin harmanlanarak bug羹n i癟inde yaad覺覺m覺z evrene d繹n羹en, bir kuantum nesnesi olarak ele alm覺.

Evrenin b羹y羹k patlamadan sonraki 10 ile 34. saniyeleri aras覺nda a覺rt覺c覺 bir h覺zla itii d羹羹ncesi, evrenin aralar覺nda 癟ok b羹y羹k uzakl覺klar bulunan b繹lgelerindeki arka plan s覺cakl覺klar覺n覺n neden birbirine benzediini a癟覺klamak i癟in 繹ne s羹r羹lm羹t羹.

Buna g繹re imeyle birbirinden uzaklaan b繹lgeler, ime olmadan 繹nce bir arada olmal覺d覺r ki benzer 繹zellikler ta覺s覺nlar. Ama evrenin neden itii fiziin h璽l璽 癟繹zemedii bir gizem. Paris’teki Denis Diderot niversitesi’nden Thomas Hertog evrenin imesi d羹羹ncesiyle ilgili olarak “Evrenimizin balang覺c覺ndaki imeyi a癟覺klayan temel bir kuram yok. Bu d羹羹nce yaln覺zca baz覺 g繹zlemleri a癟覺klayan ge癟ici bir 癟繹z羹m olarak ortaya konmutu.” diyor. Devam覺n覺 Oku »

Etiketler: , , , , , , , , , , , , ,

Eki 08

Topolojide Poincar矇 san覺s覺, Frans覺z matematik癟i, fizik癟i ve filozof Henri Poincar矇’nin 1904 y覺l覺nda ortaya att覺覺 teoremdir.
Bu teoreme g繹re, t覺k覺z, kenar覺 olmayan, delii olmayan (basit balant覺l覺) 羹癟 boyutlu bir 癟okkatl覺, yaln覺zca 羹癟 boyutlu bir k羹re olabilir.

Poincar矇 san覺s覺, her noktas覺 癟evresinde yerel olarak 羹癟 boyutlu klit uzay覺na benzeyen topolojik uzaylara ilikin bir 繹nerme ifade etmektedir.

Kenars覺z (bir 癟emberin kenar覺 yoktur) ancak t覺k覺z (ucu buca覺 olan) b繹yle bir uzay d羹羹nelim. Eer bu uzay覺n i癟ine at覺lm覺 her 癟ember uzay覺n i癟inde kalarak bir noktaya b羹z羹lebiliyorsa (delii yoksa), Poincar矇 san覺s覺na g繹re bu uzay d繹rt boyutlu klit uzay覺nda yatan 羹癟 boyutlu bir k羹re olmal覺d覺r.

Delii olmayan bir uzay iki boyutlu u basit 繹rnekle canland覺r覺labilir: bir elman覺n kabuuna gerilmi paket lastii, lastii koparmadan ya da kabuu par癟alamadan kabuk 羹st羹ndeki bir noktaya b羹z羹lebilir, ancak ortas覺 delik bir simitte bu olanakl覺 deildir, delik var olduk癟a baz覺 lastikler simit y羹zeyinde kalarak bir noktaya b羹z羹lemez. Devam覺n覺 Oku »

Etiketler: , , , , , , , , , ,

Au 12

G羹ne sistemimiz oluurken koullar 癟ok az farkl覺 olsayd覺, bizler i癟in her ey deiik olabilirdi. D羹nyan覺n madde da覺l覺m覺, b羹y羹kl羹羹, enerjisi, d繹nme ekseni a癟覺s覺, atmosfer ve mevsimler 癟ok farkl覺 olabilirdi. D羹nyam覺zda hayat belki yine ger癟ekleebilirdi ama farkl覺 ekilde. Bu hali ile sanki her ey, en ince detay覺na kadar insan i癟in 繹zel olarak haz覺rlanm覺 gibidir.
Peki bu oluum i癟inde ay覺n g繹revi nedir? Nas覺l olutuu ve d羹nyan覺n y繹r羹ngesine nas覺l girdii hala b羹y羹k bir s覺r olan Ay’覺n bu m羹kemmel d羹zen i癟indeki yeri nedir? Yaam覺n olumas覺na ne katk覺s覺 vard覺r? Ay olmasayd覺 ne olurdu?

D羹nyadaki yaam koullar覺 bak覺m覺ndan Ay’dan kaynaklanan hi癟bir olumsuz etken yoktur. Yani Ay’覺n varl覺覺n覺n hi癟 bir zarar覺 yoktur. Ya yarar覺? Devam覺n覺 Oku »

Etiketler: , , , , , , , , , , ,

Ara 26

Astrobiyoloji ya da egzobiyoloji, disiplinler-aras覺 bir bilim olup, 繹zellikle evrende yaam覺n ortaya 癟覺kmas覺n覺 ve evrimini salayan jeokimyasal ve biyokimyasal etken ve s羹re癟leri konu al覺r; bir baka deyile, evrende biyolojik k繹kenin, evrimin, da覺l覺m覺n ve canl覺lar覺n geleceinin incelenmesidir.

Bu bilimsel disiplinler-aras覺 alan, k覺saca, G羹ne Sistemimiz i癟inde ve d覺覺nda kalan “yaanabilir gezegen”lerdeki yaanabilir ortamlar覺n arat覺r覺lmas覺n覺, abiyogenez (prebiyotik kimya) kan覺tlar覺n覺n arat覺r覺lmas覺n覺, Marsta ve G羹ne Sistemimizde yaam覺, D羹nyadaki yaam覺n evriminin k繹kenleri ve erken d繹nemleri 羹zerine laboratuvar 癟al覺malar覺n覺 ve alan arat覺rmalar覺n覺 ve yaam potansiyelinin D羹nya ve uzaydaki zorluklara uyarlanmas覺 癟al覺malar覺n覺 kapsar. Devam覺n覺 Oku »

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , ,