Floresan lambalar ilk olarak 1939 yılında, NewYork Dünya Fuarı’nda ‘General Electric’ tarafından sergilendi. Amerikan evlerinin elektrikle aydınlatılmasından yaklaşık 60 sene sonra ortaya çıkan floresan lambanın bilinen ampul ile savaşı günümüze kadar sürdü.

Aynı evin içinde banyoda yumuşak ışığı ile floresan galip gelebilirken, yatak odasında mücadeleyi romantik ışığı ile ampul kazandı. Uzun mücadele sonunda zafer floresanın oldu. Bunun esas sebebi ise evlerdeki tercihin değişmesi değil, elektrik giderlerinin azaltılması gereken yoğun yaşamın olduğu işyerleri ve okullardı.

18 Watt’lık bir floresan lamba, 75 Watt’lık bir ampul kadar ışık verebilir. Yani floresanlar daha az enerji harcayıp, daha çok ışık verirler, yaklaşık yüzde 75 enerji tasarrufu sağlarlar. Piyasa satış fiyatları daha yüksektir ama en az on misli daha uzun ömre sahiptirler. Işık tek bir noktadan değil de tüpün her tarafından geldiği için daha fazla dağılır. Mavimsi ışıkları daha yumuşaktır ve gözleri yormaz.

Floresan lambalarda, elektrik düğmesine basıldığında, transformerden geçen elektrik, tüpün bir ucundaki elektrottan diğerine bir ark oluşturur. Bu arkın enerjisi tüpün içindeki cıvayı buharlaştırır. Bu buhar elektrik yüklenerek gözle görülmeyen ültraviyole ışınları saçmaya başlar. Bu ışınlar da tüpün iç yüzeyine kaplanmış olan fosfor tozlarına çarparak görülen parlak ışığı oluşturur.

Floresan lambalar ilk açılışları sırasında çok elektrik çekerler. Halbuki bu miktarda enerjiyi bir saatlik açık durumda ancak harcarlar. Ayrıca çok sık açıp kapama ile ömürleri de kısalır. Örneğin tipik bir floresan lamba devamlı açık bırakıldığında 50.000 saat çalışabilir. Üç saatlik aralarla kapanıp açıldığında ömrü 20.000 saate düşer. Sonuç olarak floresan lambaları bir saat sonra açacaksanız hiç kapatmamanız daha ekonomik olabilir. Normal ampullerde açıp kapamanın ciddi bir etkisi yoktur.

Bazı insanların floresan tipi ışıklara duyarlıkları vardır. Aslında ayırt edemeyiz ama floresanın ültraviyole içeren arkı saniyede 120 kez çakar. Işığın bu frekansı bazı insanlarda migren denilen baş ağrıları yaratabilir. Bu titreşimleri lambaya doğrudan baktığınızda göremezsiniz ama gözünüzün köşesinden baktığınızda görebilirsiniz.

Evlerdeki çiçekler genellikle yeşil yapraklı olup, ışığın kırmızı ve mavi kısmını absorbe ederler. Mavi onlar için özellikle önemlidir. Ampul ışığında mavi renk çok azdır. Bu nedenle evdeki çiçekler için floresan lambalar daha faydalıdır.

buzlu.org

George Constant Louis Washington (Mayıs 1871 – 29 Mart 1946), Anglo-Belçika asıllı ABD’li mucit ve işadamı. Geliştirdiği hazır kahve hazırlama yöntemi ve bunun seri üretimini gerçekleştirmek amacıyla kurduğu G. Washington Coffee Company adlı şirketle tanınmıştır.

Belçika doğumlu olan Washington 1897 yılında Birleşik Devletler’in New York bölgesine yerleşmiş, teknik alanlardaki birçok başarısız girişimin ardından hazır kahve üretimine başlamıştır. Orta Amerika’da bulunduğu 1906-1907 yılları arasında elde ettiği deneyimle 1909′da kendi ürettiği kahveyi satmaya başlayan Washington, üretimi hızlandırmak amacıyla 1910 yılında bir şirket kurmuştur.

New York ve New Jersey merkezli şirket kısa sürede büyümüş ve ABD ordusunun I. Dünya Savaşı sırasındaki kahve gereksiniminin büyük bölümünü karşılamıştır. Reklamları New York gazete ve radyolarında da yayınlanan şirketin ulaştığı başarı Washington’ı varsıl kılmış; sonuçta mucit Brooklyn’de kaldığı konağın ardından 1927 yılında New Jersey’de bir malikâneye taşınmıştır. Aynı yıl vergi denetçileriyle sorun yaşayan Washington daha sonra evlenmiş ve üç çocuk sahibi olmuştur.

Washington ölümünden kısa süre önce şirketini American Home Products’a satmak zorunda kalmıştır. Kahve markası 1961′e dek etkinlik gösteren Washington’ın adı G. Washington’s Seasoning & Broth adlı üründe kendine yer bulmuştur.

Gençlik yılları ve ailesi

George Washington Mayıs 1871′de bir İngiliz baba ve Belçikalı annenin çocuğu olarak Kortrijk, Belçika’da dünyaya gelmiştir. O günkü yurttaşlık yasalarının babalık bağını temel almasından ötürü İngiliz vatandaşı sayılan Washington Mayıs 1918′de ABD vatandaşlığına geçmiştir. Washington’ın ailesinden en az altı kişinin ABD ve Orta Amerika’nın farklı bölgelerine yerleştiği bilinmektedir. Mucidin ABD Başkanı George Washington’ın yakını olduğunu savunan görüşler olsa da, bu bağlantı açık değildir.

Brüksel’e yerleşen Washington daha sonra Bonn Üniversitesi’nde kimya eğitimi almıştır. Washington Aralık 1895′te Angeline Céline Virginie (ABD’de yalnız “Lina” adını kullanmıştır) Van Nieuwenhuyse (d. 1876) ile evlenmiştir. 1900 ABD Nüfus Sayımı kayıtları Lina’nın bir Belçikalı baba ve İngiliz annenin çocuğu olduğunu göstermektedir. Washingtonların 6 Ekim 1896′da Anvers’ten kalkan bir gemiyle ABD’ye göçtüğü Ellis Island’daki kayıtlarda yer almasına karşın, 1900 ABD Nüfus Sayımı ailenin ABD’ye 1907 yılında giriş yaptığını bildirmektedir. New York bölgesine yerleşen çiftin Louisa (d. Mayıs 1897), Irene (d. Mayıs 1898) ve George Washington Jr. (d. Ağustos 1899) adlı üç çocuğu olmuştur.

Ailesiyle birlikte New Brighton’a yerleşen Washington, Jersey City’de havagazı fitili üreten bir şirket kurmuştur. Ne var ki, ampul teknolojisinin gelişmesi bu işin sonunu getirmiştir. Bir kamera şirketi sahibi de olan Washington’ın mesleği 1900 ABD Nüfus Sayımı’nda mucit olarak geçmektedir. Nüfus sayımı sırasında 29 yaşında olan Washington, Brooklyn’de kiralık bir evde eşi (23 yaşında), üç çocuğu, kız kardeşi (25 yaşında), üç hizmetçi ve bunlardan ikisinin bir çocuğuyla birlikte yaşamaktaydı.

Washington 1906 ya da 1907′de Guatemala’da çiftlikçilikle uğraşmıştır. Bu sırada hazır kahve üretimiyle ilgili bilgi de edinen Washington yaklaşık bir yıllık aranın ardından New York’a geri dönmüştür.
Özel yaşamı

Kahve üretimine 1910 yılında başlayan Washington’ın bu sırada biri 47 Prospect Park West, Brooklyn diğeri 287 South Country Road, Bellport, Suffolk County’de yer alan iki evi bulunmaktaydı. Washington 1926-1927′de bu evleri bir sosyal kulübe dönüştürmek isteyen bir grup varlıklı Brooklynliye satmıştır. Bu satıştan elde ettiği yaklaşık 1 milyon dolarla New Jersey’de bir arsa satın alan Washington, şirketini buraya taşımış ve Vali Franklin Murphy’nin “Franklin Farms”, Mendham’daki eski evinde oturmaya başlamıştır.

Olağandışı hayvanlar ve bahçecilik konularına ilgi duyan Washington Bellport ve Mendham’daki evlerini küçük birer hayvanat bahçesine dönüştürmüştür. Long Island’da omzunda kuş ve maymunla dolaştığı gözlenen mucit kendi kurduğu hayvanat bahçelerinde ender kuş türleri de yetiştirmiştir.

Washington’ın Bellport’ta geyik, koyun, keçi ve antilop beslediği de bilinmektedir. Mendham’da barınan yüzlerce hayvan arasında lama ve zebralar da yer almıştır. Washington aynı zamanda New York City’nin önde gelen sosyal kulüplerinden Lotos Club’ın etkin üyelerinden biri olarak tanınmıştır.

Washington’ın adı 1920 ABD başkanlık seçimlerinde “Amerikan Partisi” adayı olarak geçmiş, ancak belgelerin zamanında tamamlanamamasından ötürü başvuru geçersiz sayılmıştır. Ne var ki, bu adaylığın ciddi olup olmadığı tartışma konusudur. Bunun nedeni, George Washington’ın Birleşik Devletler doğumlu olmamasıdır. Adaylığın o günlerde sayıları artan “Amerikan partileri”ni ve benzeri girişimleri yermeye yönelik bir hareket olup olmadığı belirsizdir.

” Bu kurnaz adam bizi tümüyle işletti. Ses getirici bir kampanya yürütmeye yetecek parası var. Albert Feltman’ın Prospect Park West’teki konağına 100.000 dolar saydığını unuttunuz mu? Ona komşuluk eden Senator Calder ve George Hamlin Childs’tan siyaset hakkında bilgi aldığını da biliyoruz. Şimdi düşününce, o Amerikan Partisi işinin sonuç getiren bir dedikodu olduğu görülüyor. Tıpkı Bolşevikler, Kızıllar sonrası hükümet ve Milletler Cemiyeti’ndeki ağız dalaşı gibi… Bir şeyi gözden kaçırıyoruz gibime geliyor. ”

(Brooklynli bir siyasetçi (kimliği belirsiz), The New York Times, 4 Ocak 1920)

Buluşu ve iş yaşamı

George Washington; gaz lambası, kamera ve gıda işleme alanlarında iki düzinenin üzerinde patent sahibi olmuştur. Satori Kato’nun geliştirdiği hazır kahve tekniği bu alandaki ilk girişim olsa da, Washington’ın buluşu kahvenin ticari üretim alanına taşınmasını sağlamıştır. Washington’ın gümüş bir cezvenin ucunda gördüğü kurutulmuş pudradan esinlendiği düşünülmektedir. Alman asıllı Guatemalalı Federico Lehnhoff Wyld da bu sırada bir hazır kahve tekniği geliştirmiş ve bu ürünü Avrupa pazarına taşımıştır. Ne var ki, Wyld’ın Washington’ın özel doktoru oluşu bu buluşun tümüyle bağımsız gerçekleşmediği kuşkusu uyandırmaktadır.

Washington’ın ürünü 1909′da Red E Coffee (okunuşu hazır sözcüğünün İngilizce karşılığı olan “ready” sözcüğüne benzetilerek) adıyla satışa sunulmuş, bir yıl sonra ise yeni kurulan G. Washington Coffee Refining Company adlı şirkete bağlanmıştır. Washington’ın ilk üretim yeri Brooklyn’deki Bush Terminal endüstri kompleksiyken şirket 1927 yılında New Jersey’e taşınmış ve üretimi Morris Plains’te sürdürmüştür.

Ürünün reklamları hazır kahvenin kullanışlılık, çağdaşlık ve saflık özelliklerine vurgu yapmıştır. Sindirim sistemine yardımcı olduğu belirtilen hazır kahvenin uyku açıcılık etkisinin (kahvenin yapısında bulunan kafeinin oluşturduğu etki) geleneksel kahveye oranla daha düşük olduğu öne sürülmüştür.

Amerikan ordusunun I. Dünya Savaşı’nda bu ürünü kullanması da satışları artırmıştır. Şirketin NBC’de yayınlanan “Sherlock Holmes” adlı radyo dizisi ile Blue Network’e 1930-1935 yılları arasında sponsor olmasıyla ürünün tanıtımı amaçlanmıştır. Tüm bunlara karşın, ilk hazır kahve ürünlerinin zaman zaman kalitesiz bulunduğu da gözlenmiştir.

Washington, şirketiyle olan finansal bağına ilişkin bazı vergi sorunları yaşamıştır. Mucit Kasım 1918′de kahve üretimine ilişkin ticari sırlarının kullanım hakkını şirkete bırakmış, ancak kendi payının 4/5′ini bir ay sonra yakın ailesine devretmiştir.

Washingtonlar bu durumda aile üyelerinin gelirlerinin vergilendirilmemesi gerektiğini savunmuş ve davayı vergi temyiz mahkemesine taşımıştır. Sonunda Federal Temyiz Mahkemesi’ne taşınan dava 1927′de Washingtonlar aleyhine sonuçlanmıştır. Davanın Yüksek Mahkeme’ye götürülmesine ilişkin başvuru kabul edilmemiştir.

Washington’ın George Washington Jr. adlı oğlu babasının şirketinde bir süre muhasebe müdürü olarak çalışmış ve geliştirdiği bir çinkografi tekniğinin patentini almıştır. O günkü gazetelerin sıklıkla kullandığı bu teknik 1948′de Fairchild Camera and Instrument tarafından yaşama geçirilmiştir.
Askeri anlaşmaları

Washington’ın ürünü I. Dünya Savaşı kumanyalarında kendine kayda değer bir yer edinmiştir. Savaş alanındaki kahve tüketimi askerlerin kafein depolamasına yardımcı olmak adına değerli sayılmaktaydı. ABD Savaş Bakanlığı’nda gıda işleri sorumlusu olarak çalışan E.F. Holbrook kahvenin hardal gazının etkisinin savuşturulmasında da etkili olduğunu belirtmiştir.

Canadian Expeditionary Force tarafından 1914′ten American Expeditionary Force’un savaşa girdiği 1917 yılına dek kullanılan ürün daha sonra tümüyle ordunun gereksinimini karşılamaya yönelik üretim yapmıştır. Bu alanda etkinlik gösteren yeni işletmelerin de katılımıyla üretim artış göstermiş, ancak ordunun kahve gereksinimi savaşın son döneminde toplam üretimin altı katına ulaşmıştır.

Hazır kahve zaman içinde askerler tarafından da beğeni kazanmış ve “bir fincan George” takma adıyla anılmaya başlamıştır. Ürün, önceliğin tat yerine kafein desteğinde olduğu bu dönemde soğuk olarak da tüketilmiştir.
“ Sıçanlar, yağmur, çamur, dama oyunu [sic], top ve mermi seslerine karşın mutluyum. Küçük ısıtıcımı çıkarıp George Washington kahvesinden yapmam yalnızca bir dakikamı alıyor… Bay Washington’ın iyiliği ve sağlığı için her gece dua ediyorum.     ”

—Bir Amerikan askerinin mektubu (1918),

Amerikan acil durum kumanya paketi çeyrek onsluk (7 gram) kahve poşetleri barındırmaktaydı. Hazır kahvenin siper kumanyası olarak da kullanıldığı bilinmektedir. ABD Ordusu II. Dünya Savaşı’nda yeniden Washington’la anlaşmış, ancak ordunun artan gereksinimini karşılamak amacıyla diğer kahve üreticileriyle de görüşmüştür. Nescafé’nin başını çektiği bu üreticiler iki savaş arası dönemde kurulmuştur.
Son yılları

George Washington, G. Washington Coffee Refining Company’nin 1943′te American Home Products tarafından satın alınmasıyla emekliye ayrılmıştır. Büyük bölümü aile üyelerince gerçekleştirilen satış işlemi American Home Products’ın sekiz yılda 34 şirketi bünyesine kattığı bir döneme denk gelmiş ve 29.860 hisse senedinin (yaklaşık 1.7 milyon dolar) değiş tokuşuyla tamamlanmıştır. Şirketin G. Washington adlı biriminin başına Clarence Mark getirilmiştir.

Washington son yıllarında “Franklin Farms” adlı mülkünü satmış ve New Vernon Road, Mendham’daki bir evde yaşamıştır. Şirketinin satılmasından üç yıl sonra rahatsızlanan mucit 29 Mart 1946′da yaşamını yitirmiştir. Washington’ın cenaze töreni üç gün sonra yapılmıştır.

G. Washington adlı kahvenin üretimi, New Jersey’deki üretim yerinin 1961′de Tenco’ya (o gün itibariyle The Coca-Cola Company’ye bağlı bir şirket) satılmasının ardından durdurulmuştur. Washington’dan kalan son marka olan G. Washington’s Seasoning & Broth 2000 yılında satışa çıkarılmış ve birkaç kez el değiştirdikten sonra 2001′de Homestat Farm, Ltd. bünyesine katılmıştır.

buzlu.org

Apollo 13 Apollo tasarısından üçüncü insanlı Ay yolculuğu görevi. 11 Nisan 1970′te uzay adamları James “Jim” Arthur Lovell, John L. Swigert, and Fred W. Haise ile fırlatıldı. Fırlatmadan iki gün sonra, Ay yolculuğunun ortasına yakın bir noktada Apollo uzay aracında meydana gelen bir patlama sonucu Hizmet Modülünün oksijen stokları ve elektrik enerjisi yitirildi.

Bunun üzerine mürettebat Ay Örümceği’ni bir “cankurtaran sandalı” olarak kullandı. Patlamada Komuta Modülü sistemleri sağlam kalmıştı, fakat enerji sarfiyatını önlemek için Dünya atmosferine girmeden kısa bir süre önceye kadar kapalı tutuldular.

Mürettebat Ay’a inemedi, üstelik düşük sıcaklığa, susuzluğa ve elektrik kısıtlamasına dayanmak zorunda kaldı, fakat uzay tarihinin en ilginç kurtarma operasyonu sayesinde dünyaya sağ salim dönmeyi başardı. Bu olay tarihte “Başarısız Başarı” olarak adlandırılmıştır.

Etkiler

Apollo 13 filmi 1995 yılında Ron Howard yönetiminde çekildi ve eleştirmenlerin beğenisini topladı. Uzay adamlarını Tom Hanks, Bill Paxton ve Kevin Bacon; yer kontrol ekibi şefini Ed Harris oynuyordu.

buzlu.org

Faks (Fax) cihazının bulunmasıyla birlikte, kullanımı giderek azalan, sadece yazı aktarabilen, 1970′li yılların popüler iletişim aygıtı.

Teleks, daktiloya benzer bir klavyeye sahiptir. Aynı telefon numarası gibi bir numarası olur. Karşı tarafın teleks numarası aranır, gönderilmek istenen veri, klavyeden girildiğinde, dakikada 45,5 bit hızıyla, karşı tarafın teleks aygıtında bulunan bir şaryodan kağıda dökülürdü.

Teleks ilk olarak 1930′da Almanya’da, 1970′te Küba ve Pakistan arasında kullanıldı. Grafik, resim, fotoğraf vb. aktarımı sağlayamadığı, ağır ve hantal bir yapıya sahip olduğu, veri iletiminin yavaşlıkları gibi nedenlerle bugün demode sayılmaktadır.

buzlu.org

Fahrenheit ölçü birimini bulan Alman fizikçi Daniel Gabriel Fahrenheit , 1724 yılında bunu bir sıcaklık ölçüm birimi olarak öne sürmüştür. Bu birime göre, suyun donma sıcaklığı 32, kaynama sıcaklığı ise 212 derece olarak alınmış ve iki nokta arası 180 dereceye bölünmüştür. Fahrenheit biriminde ölçülen sıcaklığı Celsius, Kelvin ve Rankine birimlerine  ve geri dönüştürmek için aşağıdaki formüller kullanılabilir.

Celsius

* (Tc*1,8)+32 = TF
* (TF-32)/1,8 = Tc

Kelvin

* TK = (TF + 459.67) ÷ 1.8

Rankine

* TR = TF + 459.67
* TF = TR − 459.67

buzlu.org

Geiger Sayacı, Hans Geiger (1882 – 1945) adlı Alman fizikçinin 1908 yılında yaptığı alettir. Geiger sayacı, Geiger-Müller sayacı olarak da bilinir, iyonlaşma radyasyonunu ölçebilen bir çeşit parçaçık detektörüdür.

Geiger sayacı radyasyonun varlığını saptayabilen, elde taşınabilir bir aygıttır. Bu aygıt radyasyonlu ortamlarda çıt sesleri çıkarır; ayrıca ortamdaki radyasyonun düzeyini de ölçebilmektedir.

http://www.buzlu.org

buzlu.org

Barbitürik yaklaşık olarak altmış yıl önce keşfedilmişler ve tıpta geniş bir uygulama alanı bulmuşlardır. Ağız yoluyla alındıkları zaman bağırsak duvarından hızla emilen barbitüratlar, damar ya da kas içine şırınga edildiklerinde etkilerini daha büyük bir hızla gösterirler. Vücutta büyük bir hızla yayılan bu maddeler beyne ve gebelerde dölüte kadar ulaşabilirler.

Barbitüratların parçalanarak etkilerinin bozulması karaciğerde gerçekleşir. Parçalandıktan sonra boşaltım sistemi aracılığıyla vücuttan dışa atılırlar. Merkezi sinir sistemi üstünde yavaşlatıcı bir etkiye sahip oldukları için uyuşturucu ve uyku sağlayıcı olarak kullanılan barbitüratlar, ağrı kesici etkiye sahip olmadıklarından sancının yol açtığı uykusuzlukta yararlı olmazlar. Etki sürelerine göre kısa, orta ve uzun etkili diye üç ana bölüme ayrılırlar.


Barbitürat, sakinleştirici ve uyku getirme amacıyla kullanılan ağır bir etki yaratabilen, anestezik amaçlı da kullanılabilen bir ilaçtır.Epilepsi ve doğum kontrol ilaçlarında da bulunmaktadır.

İlk barbitürat, 1860′lı yıllarda Almanya’da elma asidi ve insan idrarı gibi maddelerden oluşturulup Adolph Baeyer tarafından üretilmiştir.

buzlu.org

Coca Cola’yı bulan şahıs bu işe başlarken tüm dünyanın tadını seveceği bir şerbet yapmayı kafasına takmış. Tüm servetini buna yatırmış. Sonunda da ünlü Coca Cola formülünü hazırlayıp piyasaya sürmüş. Ama sonuç tam bir fiyasko olmuş. Yılların emeği boşa gitmiş.

Fakat daha sonra şirketin bir ortağı formülde hiç değişiklik yapmadan Coca Cola’yı bugünkü satış rakamlarına ulaştırmış. Ne mi yapmış? Sadece şerbeti soğutup satışa sunmuş! Bu nedenle tüm Coca Cola şişelerinin üzerinde “Soğuk içiniz” yazıyormuş.

Formülü açıklansa isteyen herkes evinde çay yapar gibi Coca Cola üretebilirmiş. Formül işte bu yüzden dünyanın en önemli sırrı gibi gizli tutuluyormuş.

Kimyayla alakası olan herkes bilir ki Coca Cola asidik yapıdadır. Bundan ötürü de dışarıya ısı verdikçe, yani soğudukça, daha “kararlı” hale gelir. Böylece de lezzeti artar. Coca Cola soğuk sevmemizin ve şişelerin üstünde “soğuk içiniz” yazmasının nedeni bu “asid-baz” ilişkisinden kaynaklanmaktadır.

buzlu.org

Yel değirmeni, enerji üretmek için rüzgâr  gücünden faydalanarak çalışan büyük pervaneli çarklı makine.

Çok eski zamanlardan beri yel değirmenleri, buğday öğütmek ve su pompalamak gibi işler için mekanik güç elde etmekte kullanılmıştır. Hollanda’da bulunan yel değirmenleri, karayı denizden ayırmak için su pompalamakla görevlidir. Gelişmekte olan ülkelerde halâ önemli güç kaynağı olmalarına rağmen endüstri bakımından gelişmiş ülkelerde rolleri azalmıştır. Elektrik enerjisi kaynağı olarak kullanılan ilk yel değirmeni 1890 yılında Danimarka’da yapılmıştı. [kaynak belirtilmeli] Bu tarihten sonra rüzgârla çalışan değirmenler küçük ev ve çiftliklere elektrik sağlamak için kullanılmıştır.

Yel değirmeninin model ve çalışması rüzgâr hızına, yönüne ve yüksekliğine bağlıdır. Rüzgârın saatteki hızı ortalama 29 – 40 km olan yerler yel değirmenleri için uygundur. Saatte 8 km hızı olan hafif rüzgârlar yel değirmenini çalıştıramazlar, güçlü rüzgârlar ve fırtınalar ise yel değirmenini hasara uğratabilirler.

Yel değirmenleri genel olarak rüzgârla dönen bazı parçalardan meydana gelir. Başlıca iki çeşidi vardır; yatay eksenli ve dikey eksenli yel değirmenler.
Gücü ve kullanışlılığı

Bir yel değirmenini döndüren rüzgârın gücü, hızının küpü, yel değirmenini döndüren pervane çapının karesi ve havanın yoğunluğu ile doğru orantılıdır. Küçük çaptaki rüzgâr güç sistemleri, elektrik ve mekanik güç sağlamak bakımından ekonomik önem taşır.

6 kilowattlık bir rüzgâr jeneratörü, ortalama rüzgâr hızının saatte 16 km olduğu kabul edilirse, ayda 325 kilowatt saat (kWh) elektrik üretebilir. Bu da orta halli bir evin bütün elektrik ihtiyacını karşılamaya yeterlidir. Rüzgâr olmadığı zaman elektrik, rüzgâr enerjisinin kimyasal enerji olarak depolandığı akümülatörlerden sağlanır.

Büyük çaptaki yel değirmenlerinin birçok avantajı vardır Herhangi bir kirlenmeye yol açmazlar, fazla gürültü çıkarmazlar ve yakıta ihtiyaçları yoktur. Bu sebeplerden, bu cins büyük sistemli yel değirmenleri Hollanda ve ABD gibi ülkelerde kullanılmaktadır. 1970′li yıllarda yel değirmenleri aracılığıyla elektrik üretimine ilgi arttı. ABD’de kurulan rüzgâr çiftliklerinde yedeğirmenleriyle elektrik üretimi yapılmaktadır.

İlk yel değirmenlerinin 7. yüzyılda İran’da, daha sonraları Çin’de kullanıldıkları ve sonraları da Avrupa’ya yayıldıkları eldeki belgelerden anlaşılmaktadır.

buzlu.org

Gramofon veya fonograf kelimelerinden kaynaklanıyor. Bu makine ile ses ve müzik kayıtı veya dinleme olanakları bulunmaktadır. Ilk patenti , 29 Eylül 1887  Alman bilim adamı Emil Berliner  tarafından alındı.

Gramofon bir yuvarlak ince taş plak ile, fonograf ise bir silindir ile çalışır. Fonografı ilk tasarlayanlardan biri ünlü Thomas Alva Edison dir. İlk müzik çalar kutusu. Günümüzde hala dinlenmektedir.

Plaklar üzerine tespit edilmiş olan esasları tekrarlamaya yarayan alet. Gramafon iki bölümden ibarettir: Plâk ve makine.

Plâk, gomalaka ve mumlu maddelerle (son yıllarda plâstik maddelerle) yapılan bir disktir.İki yüzünde helezon şeklinde oyuklar vardır. Bu oyuklar, girintili çıkıntılıdır, özel olarak yapılmış olan gramafon iğnesi, bu oyuklar arasında dolaşırken, meydana gelen titreşimler, plâğa alınan sesin tekrar duyulmasını sağlar.

Makine, plâğın devamlı olarak ve aynı hızda dönmesini sağlayan bir motor ile, sesi yansıtan bir bölümden ibarettir. Motor, zemberek ya da elektrikle çalıştırılabilir. Her iki şekilde de dakikada ortalama olarak 78 devir yapılır. Elektrikle çalışan gramafonlara pikap adı verilir.

İğne, plâk üzerinde dolandıkça, oyukların girinti ve çıkıntısına göre meydana gelen titreşimler, iğnenin bağlı bulunduğu diyagrama yansır, ses titreşimleri, diyagram ve ses kutusu yardımı ile büyütülerek aksettirilmiş olur.

Gramafon 1877 yılında Edison tarafından icat edilmiş olan fonografın geliştirilmiş şeklidir.

Plâk nasıl doldurulur?

Balmumundan yapılmış düz ve daire biçimli kalıplar, gramafona benzeyen bir makineye konur. Bu makine, balmumundan kalıbı, belli bir hızla döndürür. Kalıbın üzerine bir iğne konmuştur. Bu iğ ne bir diyaframa bağlıdır.

Makinenin karşısında yapılan bir konuşma ya da söylenen bir şarkı, havayı titreştirir, hava da diyagramda titreşimler meydana getirir. Bunun sonucu olarak, diyagrama bağlı olan iğnede de titreşmeler olur. iğne, titreşerek, dönmekte olan balmumu kalıbı üzerinde, titreşme durumuma göre inişli çıkışlı çizgiler çizer. Böylece, bir kalıp elde edilmiş olunur. Bu kalıptan nikel kalıplar çıkarılır. Sonra da bu nikel kalıptan, bildiğimiz gramafon plâkları çoğaltılır.

İlk müzik çalar kutusu. Günümüzde hala dinlenmektedir.Ancak bu bilindiği gibi EDİSON’un icadı değildir.Gramafon EDİSON’dan yaklaşık 50 sene öncesinde dedesi tarafından tasarlanmıştır.!

buzlu.org