buzlu.org

Ebu Ali El-Hüseyin ibn Abdullah Ä°bn Sina Ä°S. 980′de Buhara yakınındaki AfÅŸana’da doÄŸmuÅŸtur. Genç Bu Ali ilk öğrenimi Buhara’da almış ve on yaşında Kuran ve çeÅŸitli bilimleri okuma konusunda çok biligili olmuÅŸtur. Felsefe okumaya Yunanca, Müslüman ve bu konudaki diÄŸer kitapları okuyarak baÅŸladı ve zamanın ünlü filozofu Ebu Abdullah Natili’den mantık ve bazı diÄŸer konuları öğrendi. Ãœnü daha genç iken, tıp alanında uzaklara kadar yayılan bir uzmanlık derecesine ulaÅŸtı. 17 yaşında, Buhara kralı, Nuh Ä°bn Mansur’u bütün ünlü hekimlerin ümidini kestiÄŸi bir hastalıktan iyileÅŸtirmede ÅŸanslı idi. Bu tedavisi üzerine, Kral onu ödüllendirmek istedi, fakat genç hekim sadece eÅŸsiz bir ÅŸekilde istiflenmiÅŸ kütüphanesini kullanmak için izin istedi.

Ebu Ali,babasının ölümü üzerine Buhara’dan ayrıldı ve Harizm Åžah’ın kendisini karşıladığı Curcan’a gitti. Orada, ünlü akranı Ebu Reyhan el-Biruni ile karşılaÅŸtı. Daha sonra Rey’e, oradan da ünlü kitabı El-Kanun Fi’l-Tıb’bı yazdığı Hemedan’a gitti. Burada Hemedan kralı, Åžemsü’d-Devle’yi ÅŸiddetli kolik sebebiyle tedavi etti. Hemedan’dan muazzam eserlerinin çoÄŸunu tamamladığı Ä°sfahan’a gitti. Yine de seyahat etmeye devam etti ve siyasi kargaÅŸa gibi aşırı zihinsel çaba da saÄŸlığını bozdu. Son olarak, MS. 1037′de öldüğü Hemedan’a döndü.

Zamanının en ünlü hekimi, filozofu, ansiklopedicisi, matematikçisi ve astronomu idi. Tıp bilimine en önemli katkısı, Batıda “Canon” olarak bilinen ünlü kitabı el-Kanun’dur. Kanun Fi’l-Tıb, bir milyondan fazla kelimeyi kapsayan çok büyük bir tıp ansiklopedisidir. Eski ve Müslüman kaynaklarında mevcut tüm tıp bilgisini gözden geçirmektedir. Sistematik yaklaşımına baÄŸlı olarak, “kendine özgü deÄŸeri gibi biçimsel mükemmelliÄŸi ile de Kanun, Razi’nin Havi’sinin, Ali Ä°bn Abbas’ın Maliki’sinin ve Galen’in eserlerinin bile yerini almakta ve altı yüzyıl boyunca en üstte kalmıştır.” O zaman mevcut bilgileri bir araya getirmesine ilave olarak, kitap yazarının orijinal katkıları ile de zengindir. Onun önemli orijinal katkıları, verem ve tüberkülozun bulaşıcı doÄŸasının tanısı; su ve toprakla hastalıkların dağılması, ve psikoloji ve saÄŸlık arasındaki etkileÅŸim gibi ilerlemeleri içermektedir. Farmakolojik yöntemleri tanımlamasına ilaveten, kitap 760 ilacı tanımlamakta ve çağın en güvenilir tıp maddeleri bilimi kitabı oldu. Aynı zamanda menenjiti ilk tanımlayan kiÅŸi olmuÅŸ ve anatomiye, jinekolojiye ve çocuk saÄŸlığına zengin katkılarda bulunmuÅŸtur. Ä°bn Sina,Buhara’dayken Farabi’nin el yazmalarını okuma olanığını bulmuÅŸ ve onun eserlerini kendi çalışmalarına temel almıştır.

Felsefi ansiklopedisi, Kitab el-Şifa, felsefeden bilime kadar çok geniş bir bilim alanına hakim olan muazzam bir eserdir. Tüm alanları şu şeklide sınıflandırmıştır: teorik bilgi: fizik matematik ve metafizik; ve pratik bilgi: ahlak, ekonomi ve siyaset. Felsefesi Aristotelesçi geleneğin, Neoplatonik etkilerin ve Müslüman ilahiyat bilgisinin bir sentezini oluşturmaktadır.

Ä°bn Sina, aynı zamanda, matematik, fizik, müzik ve diÄŸer alanlarda da katkılarda bulunmuÅŸtur. “Dokuzların dışarı atılması”nı* ve bunun karelerin ve küplerin doÄŸrulamasına uygulanışını açıklamıştır. Birçok astronomik gözlem yapmış ve aletsel okumaların kesinliÄŸini arttırmak için Verniye’ye benzer bir cihaz icat etmiÅŸtir. Fizik bilimine katkıları, enerji, ısı, ışık ve mekaniÄŸin farklı formlarının ve kuvvet, vakum ve sonsuzluk gibi kavramların incelenmesinden oluÅŸmaktadır. EÄŸer ışığın algılaması ışık saçan bit kaynak tarafından bir çeÅŸit parçacıkların yayılmasına baÄŸlı ise, ışığın hızının sınırlı olması gerektiÄŸi önemli gözlemini yapmıştır. Zaman ve hareket arasında bir bağıntı olduÄŸunu ortay atmıştır, ve aynı zamanda, özgül ağırlık üzerine araÅŸtırmalar yapmış ve bir hava termometresi kullanmıştır.

Müzik alanındaki katkısı Farabi’nin eseri üzerine bir geliÅŸtirmedir ve konu üzerinde baÅŸka bir yerde geçerli olan bilgilerden bir hayli uzaktır. Dörtlü ve beÅŸli seslendirmeleri armonik (çok sesli) sistemde, ‘büyük’ bir adım olmuÅŸ ve bir üçüncü ile seslendirmenin de mümkün olabileceÄŸini göstermektedir. Ä°bn Sina (n + 1) / n ile temsil edilen ahenk dizilerinde, kulağın n = 45 olduÄŸunda sesleri ayırt edemediÄŸini gözlemlemiÅŸtir. Kimya alanında, kimyasal deÄŸiÅŸtirilmenin olasılığına inanmamaktadır, çünkü, onun görüşüne göre, metaller esaslı bir duyu ile ayrılmaktadırlar. Bu görüşler o dönemde hüküm süren düşünceler ile radikal olarak zıt düşmektedir. Mineraller üzerine yazdığı ilmi eseri on üçüncü yüzyılın Hıristiyan ansiklopedicilerinin “baÅŸlıca” jeoloji kaynaklarından biridir. Åžifa’nın yanı sıra felsefede tanınmış ilmi eserleri El-Necat ve Ä°sharat’tır.

İbn Sina öğrtilerini zamana uydurma çabalarına karşın yine de defalarca ülkesini terketmek zorunda kalmıştır.