Ebu Abdullah Muhammed Ä°bn Cabir Ä°bn Sinan el-Battani el-Harrani Ä°S 858 civarında Harran’da doÄŸmuÅŸtur( Bir söylentiye göre de Harran’ın bir eyaleti olan Battan’da doÄŸmuÅŸtur). Battani ilk olarak o da ünlü bir bilim adamı olan babası Cabir Ä°bn Sinan el-Battani tarafından eÄŸitilmiÅŸtir. Daha sonra ileri düzeyde eÄŸitimini aldığı ve bir alim olarak geliÅŸtiÄŸi, Fırat Nehri kıyısındaki olan Rakka’ya gitti. 9. yy’ın baÅŸlangıcında, Ä°S 929′da yaÅŸamının sonuna dek çalıştığı Samarra’ya göç etti. Sabyan kökenlidir; fakat kendisi bir Müslümandır.
Battani ünlü bir astronom, matematikçi ve astrolog idi. Ä°slam dünyasının en büyük astronomlarından biri olarak kabul edilir. Astronomi üzerine gençken Rakka’da baÅŸlayan 42 yıllık bir araÅŸtırmanın, uzun bir kariyerin sonucu olan bir çok önemli buluÅŸ yapmıştır. Bilinen buluÅŸu, GüneÅŸ yılının en son tahminlere çok yakın olan 365 gün, 5 saat, 46 dakika ve 24 saniye olarak olaÄŸanüstü doÄŸru belirlenmesidir. GüneÅŸ’in en uzak (yeröte) boylamının Batlamyos’tan beri 16º,47′ artmış olduÄŸunu bulmuÅŸtur. Bu güneÅŸsel yerötelerin hareketinin ve zaman denklemindeki yavaÅŸ deÄŸiÅŸimin önemli keÅŸfini içermektedir. Kopernik’in kabul etmesine raÄŸmen, ekinoksların trapidasyonuna inanmıyordu.
El-Battani göze çarpan bir doÄŸrulukla tutulumun eÄŸimini, mevsimlerin uzunluÄŸunu ve GüneÅŸ’in gerçek ve ortalama yörüngesini belirledi.
Batlamyos’a çok kesin bir zıtlıkla, GüneÅŸ’in görünür açısal çapının deÄŸiÅŸimini ve halkalı güneÅŸ tutulmasının olasılığını ispatladı. Ay ve gezegenlerin birkaç yörüngesini düzeltti ve yeni ayın görünürlük koÅŸullarını belirlemek için yeni ve çok ustaca bir teori ortaya attı. Onun Ay ve GüneÅŸ tutulmaları üzerine mükemmel gözlemleri, 1749′da Dunthorne tarafından Ay’ın hareketinin seküler (cismani) ivmesini belirlemek için kullanılmıştır. Aynı zamanda, küresel trigonometrinin bazı problemleri için ortografik izdüşüm yoluyla çok düzgün çözümler elde etmiÅŸtir.
Matematikte, Yunan kirişlerini üstünlüklerinin açık bir anlatımı ile sinüslerle değiştiren ilk kişidir. Ayrıca kotanjant kavramını geliştirmiş ve bunların tablosunu derece olarak vermiştir.
Astronomi ve trigonometri üzerine çok sayıda kitap yazmıştır. En ünlü kitabı 12. yy’da Latince’ye çevrilen ve Descienta stellerum - De numeris stellerum et motibus olarak geliÅŸtirilen astronomi ile ilgili tablolu eseridir. Bunun eski bir çevirisi Vatikan’da bulunuyor. Onun tabloları gerçekten o zamanda yazılan tabloların hepsinden daha doÄŸrudur.
Astronomi üzerine eseri, birkaç dile çevrilmiÅŸ vee Rönesans’a kadar Avrupa’da büyük ölçüde etkili olmuÅŸtur. Hem astronomi hem de trigonometrideki özgün buluÅŸları bu bilimlerin geliÅŸiminde büyük öneme sahiptir.
Sizde Yorumunuzu Yazın
Ama önce siteye Buradan giriş yapın Hala Üye değilseniz Buradan üye olabilirsiniz.
