buzlu.org

YerkabuÄŸu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreÅŸimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve Yeryüzeyi’ni sarsma olayına “deprem” denir. Deprem, insanın hareketsiz kabul ettiÄŸi ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapılarında hasar görüp, can kaybına uÄŸrayacak ÅŸekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doÄŸa olayıdır.

Depremin nasıl oluÅŸtuÄŸunu, deprem dalgalarının Yeryuvarı içinde ne ÅŸekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayıtların deÄŸerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diÄŸer konuları inceleyen bilim dalına “sismoloji” denir.

Deprem Türleri

Depremler, oluÅŸ nedenlerine göre degiÅŸik türlerde olabilir. Depremler genellikle “tektonik” depremler olarak nitelenir ve bu depremler çoÄŸunlukla levhalar sınırlarında oluÅŸurlar.Yeryüzü’nde olan depremlerin %90′ı bu gruba girer. Türkiye’de olan depremler de büyük çoÄŸunlukla tektonik depremlerdir. Ä°kinci tip depremler “volkanik” depremlerdir. Bunlar volkanların püskürmesi sonucu oluÅŸurlar.

Yer’in derinliklerinde, ergimiÅŸ maddenin Yeryüzü’ne çıkışı sırasındakifiziksel ve kimyasal olaylar sonucunda oluÅŸan gazların yapmış oldukları patlamalarla, bu tür depremlerin maydana geldiÄŸi bilinmektedir. Bunlar da yanardaÄŸlarla ilgili olduklarından yereldirler ve önemli zarara neden olmazlar. Japonya ve Ä°talya’da oluÅŸan depremlerin bir kısmı bu gruba girmektedir. Türkiye’de aktif yanardaÄŸ olmadığı için bu tip depremler olmamaktadır.

Bir baÅŸka tip deprem de “çöküntü” depremlerdir. Bunlar yeraltındaki boÅŸlukların (maÄŸara), kömür ocaklarında galerilerin, tuz ve jipsli arazilerde erime sonucu oluÅŸan boÅŸlukları tavan blokunun çökmesi ile oluÅŸurlar. Hissedilme alanları yerel olup, enerjileri azdır, fazla zarar getirmezler.

Büyük heyelanlar ve gökten düşen meteorların da küçük sarsıntılara neden olduÄŸu bilinmektedir. Odağı deniz dibinde olan “derin deniz depremleri” nden sonra, denizlerde, kıyılara kadar oluÅŸan ve bazen kıyılarda büyük hasarlara neden olan dalgalar oluÅŸur ki bunlara “Tsunami” denir. Deniz depremlerinin çok görüldüğü Japonya’da, Tsunami’den 1896 yılında 30.000 kiÅŸi ölmüştür.

Depremle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Dünyada kaydedilen en büyük deprem hangisidir?

1900′den bu yana kaydedilen en büyük deprem, 22 Mayıs 1960′ta Åžili’de olmuÅŸtur (magnitude 9.5 Mw).

Yeryüzü’nde en az sallanan kıta hangisidir?

Depremi en az olan kıta Antartika’dır.

Magnitüd ve şiddet arasındaki fark nedir?

Magnitüd, depremin kaynağında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü; şiddet ise depremin yapılar ve insanlar üzerindeki etkilerinin bir ölçüsüdür.

Depremin Magnitüdü Nedir?

Depremin Magnitüdü, belli bir zaman diliminde kaydedilen sismogram üzerindeki, deprem dalgalarının genliğinin logaritması olarak tanımlanır.

Artçı deprem (Aftershock) nedir?

Ana depremi izleyen daha küçük sarsıntılar dizisidir.

Artçı depremler (Aftershocklar) ne kadar süre ile devam eder?

Belli bir süresi yoktur, 1 ay da olabilir 2 yıl da sürebilir.

Depremin ÅŸiddeti nedir?

Depremin yer yüzeyindeki etkileri depremin ÅŸiddeti olarak tanımlanır. Åžiddetin ölçüsü, insanların deprem sırasında uykudan uyanmaları, mobilyaların hareket etmesi, bacaların yıkılması ve toplam hasar gibi çeÅŸitli kıstaslar gözönüe alınarak yapılır. Åžiddeti tanımlamak için birçok ölçek geliÅŸtirilmiÅŸtir. Bunlardan en yaygın olarak kullanılanı “DeÄŸiÅŸtirilmiÅŸ Mercalli Åžiddet ÖlçeÄŸi” dir (Modified Mercalli (MM) Intensity Scale). Bu ölçek, Romen rakamları ile belirlenen 12 düzeyden oluÅŸur. Hiçbir matematiksel temeli olmayıp bütünü ile gözlemsel bilgilere dayanır.

Depremler önceden belirlenebilir mi?

Varolan koşullarda depremin önceden belirlenmesi olanaksızdır.

Fay nedir?

YerkabuÄŸu’nu oluÅŸturan kayaçların, bir yüzey boyunca kırılması ve oluÅŸan iki parçanın birbirine göre göreceli olarak yer deÄŸiÅŸtirmesidir.

Kuzey Anadolu Fay Hattı nedir?

DoÄŸuda Karlıova ile batıda Mudurnu Vadisi arasında doÄŸu-batı doÄŸrultusunda bir yay gibi uzanır. Dünya’nın en aktif ve en önemli kırık hatları arasında yeralan Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun uzunluÄŸu yaklaşık 1200 km’dir; geniÅŸliÄŸi ise 100 m ile 10 km arasında deÄŸiÅŸir.

Deprem nerelerde oluÅŸur?

Deprem, herhangi bir yerde ve herhangi bir zamanda oluÅŸabilir. Genel olarak depremlerin kabuÄŸu oluÅŸturan levhaların sınırlarında oluÅŸtuÄŸu söylenebilir. Dünya’nın çeÅŸitli yerlerinde benzer nitelikte depremlerin tekrarlandığı gözlenmiÅŸtir ve bunlar hep levha sınırlarıdır. Depremlerin yoÄŸun olarak gözlendiÄŸi bölgeler, Yeryüzü’nde üç ana kuÅŸak oluÅŸturur.

1. KuÅŸak (Pasifik Deprem KuÅŸağı): Åžili’den kuzeye doÄŸru Güney Amerika Kıyıları, Orta Amerika, Meksika, ABD’nin batı kıyıları ve Alaska’nın güneyindeki Aleutian Adaları, Japonya, Filipinler, Yeni Gine, Güney Pasifik Adaları ve Yeni Zelandayı içine alan en büyük deprem kuÅŸağıdır. Yeryüzü’ndeki büyük depremleri %81′i bu kuÅŸak üzerinde gerçekleÅŸir.

2. KuÅŸak (Alpine): Endonezya’dan (Java-Sumatra) baÅŸlayıp Himalayalar ve Akdeniz üzerinden Atlantik Okyanusu’na ulaÅŸan kuÅŸaktır. Yeryüzü’ndeki büyük depremlerin %17’si bu kuÅŸakta oluÅŸur.

3. Kuşak (Atlantik): Bu kuşak Atlantik Okyanusu ortasında yeralan levha sınırı (Atlantik Okyanus Sırtı) boyunca uzanır.

Dünya’nın iç yapısı konusunda, jeolojik ve jeofizik çalışmalar sonucu elde edilen verilerin desteklediÄŸi bir Yeryüzü modeli bulunmaktadır. Bu modele göre, Yerküre’nin dış kısmında yaklaşık 70-100 km kalınlığında oluÅŸmuÅŸ bir taÅŸküre (Litosfer) vardır. Kıtalar ve okyanuslar bu taÅŸkürede yer alır.

Litosfer ile çekirdek arasında kalan ve kalınlığı 2.900 km olan kuÅŸaÄŸa Manto adı verilir. Manto’nun altındaki çekirdeÄŸin nikel-demir karışımından oluÅŸtuÄŸu kabul edilmektedir. Yer’in, yüzeyden derine gidildikçe ısının arttığı bilinmektedir. Enine deprem dalgalarının, Yer’in çekirdeÄŸinde yayılamadığı olgusundan giderek, çekirdeÄŸin sıvı bir ortam olması gerektiÄŸi sonucuna varılmaktadır.

Manto, genelde katı olmakla beraber yüzeyden derine inildikçe, içinde yerel sıvı ortamları bulundurmaktadır. TaÅŸküre’nin altında Astenosfer denilen yumuÅŸak Ãœst Manto bulunmaktadır. Burada oluÅŸan kuvvetler, özellikle konveksiyon akımları nedeni ile, taÅŸ kabuk parçalanmakta ve birçok “Levha” lara bölünmektedir.

Ãœst Manto’da oluÅŸan konveksiyon akımları, radyoaktivite nedeni ile oluÅŸan yüksek ısıya baÄŸlanmaktadır. Konveksiyon akımları yukarılara yükseldikçe TaÅŸküre’de gerilmelere ve daha sonra da zayıf zonların kırılmasıyla, levhaların oluÅŸmasına neden olmaktadır. Halen 10 kadar büyük levha ve çok sayıda küçük levhalar vardır. Bu levhalar üzerinde duran kıtalarla birlikte, Astenosfer üzerinde sal gibi yüzmekte olup, birbirlerine göre insanların hissedemeyeceÄŸi bir hızla hareket etmektedirler.

Konveksiyon akımlarının yükseldiÄŸi yerlerde, levhalar birbirlerinden uzaklaÅŸmakta ve buradan çıkan sıcak magma da okyanus ortası sırtlarını oluÅŸturmaktadır. Levhaların birbirlerine deÄŸdikleri bölgelerde sürtünmeler ve sıkışmalar olmakta, sürtünen levhalardan biri aÅŸağıya Manto’ya batmakta ve eriyerek yitme zonlarını oluÅŸturmaktadır. Konveksiyon akımlarının neden olduÄŸu bu ardışıklı olay, TaÅŸküre’nin altında devam edip gitmektedir.

Ä°ÅŸte YerkabuÄŸu’nu oluÅŸturan levhaların birbirine sürtündükleri, birbirlerini sıkıştırdıkları, birbirlerinin üstüne çıktıkları ya da altına girdikleri bu levhaların sınırları Dünya’da depremlerin oldukları yerler olarak karşımıza çıkmaktadır. Dünya’da olan depremlerin büyük çoÄŸunluÄŸu bu levhaların birbirlerini zorladıkları levha sınırlarında, dar kuÅŸaklar üzerinde olusmaktadır.

Birbirlerini iten ya da diğerinin altına giren iki levha arasında, harekete engel olan bir sürtünme kuvveti vardır. Bir levhanın hareket edebilmesi için, bu sürtünme kuvvetinin giderilmesi gerekir. İtilmekte olan bir levha ile bir diğer levha arasında sürtünme kuvveti aşıldığı zaman bir hareket oluşur. Bu hareket, çok kısa bir zaman biriminde gerçekleşir ve şok niteliğindedir. Sonunda çok uzaklara kadar yayılabilen deprem (sarsıntı) dalgaları ortaya çıkar.

Bu dalgalar geçtiÄŸi ortamları sarsarak ve depremin oluÅŸ yönünden uzaklaÅŸtıkça enerjisi azalarak yayılır. Bu sırada Yeryüzü’nde, bazen gözle görülebilen, kilometrelerce uzanabilen ve fay adı verilen arazi kırıkları oluÅŸabilir. Bu kırıklar bazen Yeryüzü’nde gözlenemez, yüzey tabakaları ile gizlenmiÅŸ olabilir. Bazen de eski bir depremden oluÅŸmuÅŸ ve Yeryüzü’ne kadar çıkmış, ancak zamanla örtülmüş bir fay yeniden oynayabilir.

Depremlerinin oluÅŸumunun bu sekilde ve “Elastik Geri Sekme Kuramı” adı altında anlatımı, 1911 yılında, Amerikalı Reid tarafından yapılmıştır ve laboratuvarlarda da denenerek ispatlanmıştır. Bu kurama göre, herhangi bir noktada, zamana bağımlı olarak, yavaÅŸ yavaÅŸ oluÅŸan birim deformasyon birikiminin elastik olarak depoladığı enerji, kritik bir deÄŸere eriÅŸtiÄŸinde, fay düzlemi boyunca varolan sürtünme kuvvetini yenerek, fay çizgisinin her iki tarafındaki kayaç bloklarının birbirine göreli hareketlerini oluÅŸturmaktadır.

Bu olay ani yer değiştirme hareketidir. Bu ani yer değiştirmeler ise bir noktada biriken birim deformasyon enerjisinin, açığa çıkması, boşalması, diğer bir deyişle mekanik enerjiye dönüşmesi ile ve sonuç olarak yer katmanlarının kırılma ve yırtılma hareketi ile olmaktadır.

Aslında kayaların, önceden bir birim yer deÄŸiÅŸtirme birikimine uÄŸramadan kırılmaları olanaksızdır. Bu birim yer deÄŸiÅŸtirme hareketlerini, hareketsiz görülen YerkabuÄŸu’nda, üst mantoda oluÅŸan konveksiyon akımları oluÅŸturmakta, kayalar belirli bir deformasyona kadar dayanıklılık gösterebilmekte ve sonrada kırılmaktadır.

İşte bu kırılmalar sonucu depremler oluşmaktadır. Bu olaydan sonra da kayalardan uzak zamandan beri birikmiş olan gerilmelerin ve enerjinin bir kısmı ya da tamamı giderilmiş olmaktadır. Çoğunlukla bu deprem olayı esnasında oluşan faylarda, elastik geri sekmeler (atım), fayın her iki tarafında ve ters yönde oluşmaktadırlar.

Faylar, genellikle hareket yönlerine göre isimlendirilirler. Daha çok yatay hareket sonucu meydana gelen faylara “DoÄŸrultu Atımlı Fay” denir. Fayın oluÅŸturduÄŸu iki ayrı blokun birbirlerine göreli olarak saÄŸa veya sola hareketlerinden de bahsedilebilir ki bunlar saÄŸ veya sol yönlü doÄŸrultulu atımlı faya bir örnektir.

Düşey hareketlerle meydana gelen faylara da “EÄŸim Atımlı Fay” denir. Fayların çoÄŸunda hem yatay, hem de düşey hareket bulunabilir.

Depremden Önce

Bir deprem meydana geldiğinde, eğer bina içindeyseniz, sallanma ve ani bir gürültü duyarsınız. Sonradan, hızlı, şiddetli ardarda çalkantılı sarsıntılar meydana gelir. Bu, çok korkutucu olacaktır. Bu sarsıntılar birkaç saniye veya birkaç dakika sürebilir. Deprem ağzını açıp sizi yutmayacaktır; fakat kırılan bir cam, düşen nesneler, çevreye yuvarlanan ya da fırlayan ağır şeyler sizi hayati tehlikeler yaratacak biçimde yaralayabilir. Deprem sonrası şoklara kendinizi hazır tutun.

Depremi önleyemezsiniz! Fakat;

Yaralanmayı önlemeye,

Evinizdeki hasarı minimuma indirmeye,

Depremden sonra en az 72 saat yardımsız biçimde enkaz altında hayatta kalabilmeye hazırlıklı olmalısınız.

Önceden hazırlıklı olmak yaşamınızı kurtarabilir. Olası bir deprem her an yaşadığınız bölgeyi vurabilir; bunun için Acil Durum Planınızı yapmaya başlayın. Aileniz deprem sırasında ve sonrasında ne yapılması gerektiği konusunda hazırlıklı olmalıdır. İhtiyaçlarınızın listesini çıkarın. İşbölümü yapın. Planınızı yazın ve bunun tatbikatını yapın. Eğer aileniz yoksa, kişişel planınızı komşularınız ve arkadaşlarınızla yapın.

Evinizdeki güvenli ve tehlikeli bölümleri bilin!

Güvenli yerler:

ağır masa ve sıraların altı,
koridor içleri,
odaların ve kemerlerinin köşeleri.
Tehlikeli yerler:

cam ve ayna çevresi,
düşebilecek herhangi bir nesnenin altı,
mutfak: fırın, buzdolabı veya mutfak dolapları tehlike yaratabilir,
kapı araları: çünkü kapı size çarpabilir.
Ailenizi yangın söndürme cihazı kullanma hususunda eğitin!

Kalp masajı öğretilen bir ilk yardım kursuna kaydolun!

Şimdiden sigortacınızdan randevu alıp, deprem sigortası hakkında görüşün. Mal beyanınızı yapın. Bu, deprem sonrası kaybınızı temin edecektir.

Evinizi boşaltmanın planını yapın ve bunun alıştırmasını yapın!

Çocuklarınıza deprem sırasında evde ya da okulda bulundukları zaman ne yapmaları hakkında bilgi verin. Okullarının deprem planı olup olmadığını soruşturun ve izleyin.

Ailenizle dışarıda bulundukları süre içerisinde iletişim kurabilmeyi düzene koyun. Aile üyelerinin herbirinin iletişim için gerekli olabilecek telefon numarası ve adresini yanında bulundurması gerekmektedir. Eve ulaşılamadığı durumlar için alternatif bir randevu planlayın.

Aileniz bireylerine acil durum yetkililerine güvenmeleri gerektiğini öğretin!.

Radyo ve televizyon yayınları sizi bilgilendirecektir. Acil telefon numaralarının telefon rehberinin iç kapağında ya da telefonun üzerinde bulundurulmasını sağlayın. Bu numaraları, ancak, çok acil durumlarda kullanın. Unutmayın, telefonunuz deprem sonrası çalışmayabilir veya çevir sesini düşürmek zaman alabilir.

Aile üyelerinizin gaz, elektrik ve suyu kapamayı bilip bilmediklerinden emin olun. (Gazı, kaçak ve yangın olmadığı durumlarda kapamayın. Gaz kesildiği taktirde tekrar açmayı denemeyin; bu işlem uzman bir teknisyence yapılmalıdır.) Planınız acil durum için gerekli malzeme ve gereçleri ihtiva eden bir liste içermelidir. Acil durum planlarınızı komşularınızla paylaşın.

Acil durum gereçleriniz:

Hiçbir yerden yardım almaksızın 72 saat veya daha uzun bir süre boyunca kendi başınıza evde, arabanızda veya işyerinizde hayatta kalma mücadelesi vermeye hazırlıklı olun. Aşağıdaki acil durum gereçlerini toplayın ve bunları güvenli bir şekilde muhafaza edilen, erişilmesi kolay Acil Durum Çantasında saklayın.

İlk yardım çantası ve talimat kitapçığı.
Sığınak: plastik muşamba, küçük bir çadır, acil durum battaniyesi, veya büyük çöp torbaları.

Su: Ağzı sıkı kapatılmış kırılmaz kaplarda kişi başına en az dört litre su. Bir kişinin üç günlük su gereksinimi, en az 12 litredir.

Acil durum çantanızda su arıtma tabletleri bulundurun. Bilmelisisnsz ki 41.5 litre temiz suya dört damla, 41.5 litre yağmur suyuna ise on damla çamaşır suyu damlatılarak güvenli içim sağlanır.

Deprem sonrasında sular hala akıyorsa banyo küvetini ve diğer kapları doldurun. Unutmayın ki, sıcak su tankında ve tuvalet rezervuarında da su mevcuttur.

Konservelenmiş, kurutulmuş, el altında bulundurulabilecek bozulmayan yiyecekler, kurutulmuş meyveler ve kutulu meyve suları.Taze kalmalarına dikkat ederek düzenli aralıklarla tüketin. Konserve açacağını da unutmayın.

Cep feneri ve yedek piller.Yatağınızın yakınında cep feneri bulundurun.

Radyo ve pilleri su geçirmez ayrı torbalarda saklayın.

Bebekler ve yaşlılar için gerekli ilaçlar ve tedavi gereçleri. Acil durum çantanızda en az bir haftalık gereç bulundurun. İlaç ve gözlüklerinizin reçete fotokopilerini yanınızda bulundurun.

Kişisel tuvalet malzemeleri: Tuvalet kağıdı, sabun, diş macunu, diş fırçası.

ABC sınıfı yangın söndürme cihazı.Yangın söndürme cihazınızı kullanım taimatlarına göre test ettikten sonra evinizin elverişli bir bölümünde muhafaza edin.

Gazı kesebilmek için İngiliz anahtarı. Acil yardım çantanıza yakın bir yerde saklayın.

Ayakkabılarınız, sizi cam kırıklarından ve diğer yıkıntılardan koruyacak özellikte olmalıdır. Nerede olursanız olun, ayakkabılarınızı yakınınızda bulundurun.

Bulundurmayı isteyebileceğiniz diğer gereçler:

eldivenler, kış kıyafetleri,

su geçirmez kibrit ve mumlar : fakat bunları gaz sızıntısı bulunan ve yanıcı sıvı maddelerin döküldüğü yerlerde kullanmayın,

telefon jetonu veya kartı,

ailenizin her bir üyesi için uyku tulumu,

çöp torbaları,

portatif tuvalet,

ip, koli bandı,

levye veya manivela çubuğu,

benzinli bir jeneratör ve uzatma kablosu,

çocuklar için oyuncaklar (oyuncak bebekler)

herbir şahıs için tahliye çantası
herbir araç için araç çantası
ofis çantası

Tahliye Çantası (Evacuation Pack)

Bu listedeki eşyalar, evinizde bulunan acil durum çantasındaki gereçlere ektir. Sözü geçen eşyalar tahliye söz konusu olduğunda kişinin tek başına taşıyabileceği ayrı bir çantada tutulmalıdır. Küçük çocuklar, yetişkinler ve özürlüler için gerekli çantaları unutmayın. Tahliye çantanız diğer acil durum gereçlerinizle birlikte güvenli bir yerde muhafaza edilmelidir.

72 saat yetecek suyu alınmış yiyecek,kurutulmuş meyve, yüksek enerji besinleri;

ilk yardım çantası ve kitapçığı;

hayatta kalma el kitabı;

el feneri ve pilleri;

jeton ve bozukluk içeren para;

aile ve arkadaş fotoğrafları;

eldivenler ve diğer kalın kıyafetler.

Evinizde muhafaza edilmesi gereken malzemeler:

72 saat yetecek 12 litre ÅŸiÅŸelenmiÅŸ su;

pişirme kapları;

portatif radyo ve pilleri;

ilaçlar ve tuvalet eşyaları.

Araç Çantası:

Bu listedeki eşyalar, evinizde bulunan acil durum çantasındaki gereçlere ektir. Bunları aracınızda ayrı bir yerde bulundurunuz.

çekme halatı ve takoz, zincir;

en az dört litre şişe su;

konserve yiyecek, kurutulmuş meyve, fındık ve konserve açacağı;

yedek kıyafet ve bir sırt çantası;

uyku tulumu ve yer battaniyeleri;

ilk yardım çantası, ilaçlar;

el feneri ve yedek pilleri;

su geçirmez kibrit ve mumlar;

tuvalet kağıdı ve torbaları;

jeton ve bozukluk içeren para;

yaşadığınız bölgenin haritası;

kurşun, tükenmez kalem ve kağıt.

Aynı zamanda, daima, aracınızın benzin deposunu en az 1/4 oranında dolu tutun.

Ofis Çantası:

Bu listedeki eşyalar, evinizde bulunan acil durum çantasındaki gereçlere ektir. Sözkonusu eşyaları ofisinizin uygun bir yerinde muhafaza edin.

eldivenler, sert ayakkabılar ve kıyafetler;

acil durum battaniyeleri;

el feneri, radyo ve piller (su geçirmez çantalarda muhafaza edilmelidirler);

bir düdük;

kurutulmuş meyve, fındık ve yüksek enerji besinleri;

aile ve arkadaşlarınızın fotoğrafları;

isim, adres, sağlık bilgilerinizin yazılı bulunduğu bir kağıt;

Evinizin Hazırlanması :

Evinizin deprem esnasında her bir bölümünün ne kadar şiddette hasar alabileceğini hesaba katarak evinizi incelemeye alın. Eğer bir apartman dairesinde oturuyorsanız, tek katlı müstakil evlere nazaran daha fazla sarsıntı fakat daha az titreşim duyarsınız. Ne yapacağınız hakkında emin olamadıysanız, uzmanların (sigorta, mühendisler, mimarlar) tavsiyelerini alınız.

Önceki depremler göstermektedir ki aşağıda sıralanan maddeler dikkate değerdir:

Evde doğabilecek tehlikeleri kontrol ediniz: Ev temeline sabitli mi? Duvarlar yandan destekli mi? Bacalar dayanıksız mı? Çatı kiremitleri gevşek mi? Gereken tamiratları yapmaya hemen başlayın!

Devrildiklerinde gaz ve su borularına hasar verebilecek su ısıtıcısı ve diğer aletlerinizi sıkılaştırın.

Ağır eşyalarınızı üst raflara koymaktan kaçının; onları aşağı raflara koymaya özen gösterin.

Aynaları ve asılı cisimleri sabitlemeye özen gösterin.

Yatakları baca, cam, ağır resimlere yakın yerleştirmeyin. Unutmayın, kapalı perdeler kırılan camları tutar.

Televizyon, video, bilgisayar ve küçük aletlerin altlarına kaymayı önleyici lastik takozlar koyun.

Değerli belgeleri, küçük manevi eşyaları yangın geçirmez bölmelerde muhafaza edin.

Sağlam ayakkabı ve kıyafetlerinizi el altında bulundurun.

Mutfak dolaplarına, çocukların açmasını önleyici mandallar koyun.

Yanıcı maddeleri ve ev kimyasallarını ısıdan uzak tutun;güvenli bir dolapta saklayın.

Deprem Sırasında

Bir depdem sırasında nasıl davranmanız gerektiğine ilişkin bilgiler edinerek ve bunları uygulayarak kendinizi sakinleştirebilir, kendinizi ve ailenizi korumak için daha hazırlıklı olabilir ve başkalarına yardımcı olabilirsiniz. Öncelikle evinizin her bir odasındaki güvenli noktaları belirleyin. Güvenlikli noktaya yerleşme alıştırmalarıyla bu bilgiyi pekiştirin. Bu, özellikle çocuklar için önemli bir adımdır. Deprem başladığında nerede olursanız olun, hemen kendinizi korumaya alın ve sarsıntı durana kadar orada kalın.

Eğer Bina İçindeyseniz;

Orada kalın; dışarıya koşmayın.

Sağlam bir masa, mobilya vb. eşya altında ya da yanında kendinizi korumaya alın ve ona tutunun.

Eğer koridordaysanız;

Duvarın dibine sinin.

Eşikte durmayın; kapı çarpacak ve yaralanmanıza neden olacaktır.

Başınızı ve yüzünüzü koruyun.

Pencereler, cam bölmeler, aynalar, ocaklar, kitaplıklar, yüksek mobilyalar ve gevşek yapı elemanlarından uzak durun.

EÄŸer Tekerlekli Sandalyede iseniz;

Tekerlekleri kilitleyerek başınızı ve boynunuzu korumaya alın.

EÄŸer Oteldeyseniz;

Otel odanızda sığınabileceğiniz en güvenli noktayı belirleyin.

Otel güvenlik talimatını okuyun ve katta bulunan acil çıkış noktalarını öğrenin.

Otelde kalırken, ayakkabılarınızı yatak altında, elbiselerinizi yakınınızda tutun.

Seyahate çıkarken yanınıza küçük bir radyo ile el lambası almayı ihmal etmeyin.

Asansör kullanmayın.

Deprem sırasında asansördeyseniz;

Kat çıkış düğmelerine basarak katta durdurun ve en seri biçimde asansörü terkedin.

Eğer Açıkhavadaysanız;

Olduğunuz yerde kalın.

Pencerelerden, binalardan, elektrik tellerinden ve direklerden uzak, güvenli bir noktaya doğru gitmeye çalışın.

Eğer Araçtaysanız;

Güvenli bir yere yanaştırmaya çalışın.

Yolu kapatmamaya özen gösterin.

Köprülerden, alt ve üstgeçitlerden ve binalardan olabildiğince uzağa park etmeye çalışın.

Eğer Kalabalık bir Topluluktaysanız;

Ezilmeyeceğiniz bir noktaya sığınmaya çalışın.

Yüksek yapıların bulunduğu yaya yolları özellikle tehlikelidir.

Eğer içerdeyseniz, devrilen kolonlar vb. çarpacağı için dışarıya koşmayın.

Alışveriş merkezlerinde, en yakın mağazaya sığının.

Pencerelerden, vitrinlerden, projektörlerden, ağır eşyalarla dolu raflardan uzak durun.

Eğer Okuldaysanız;

Bir sıra ya da masa altına sığının ve ona sıkıca tutunun.

Yüzünüzü pencereden uzak tutun.

Eğer Otobüsteyseniz;

Otobüs durana kadar koltuğunuzda kalın.

Her nerede olursanız olun, zeminin şiddetle hareket etmesi olasılığına hazır olun. Örtünün, kendinizi sağlam bir nesnenin korumasına alın. Bunu yapamıyorsanız, yere çökün, başınızı ve yüzünüzü koruyacak biçimde kapanın. İlk sarsıntıyı izleyecek diğer sarsıntılara da hazır olun.

Depremden Sonra

Muhtemel bir depreme karşı hazırlık, sallanmalar bittikten sonra meydana gelen şoklar, yangınlar ve çok yıkıcı hasarlar söz konusu olduğunda ne yapmak ve ne yapmamak gerektiğini de içerir. Sözü geçen tehlikelere karşı soğukkanlı olun, sakin davranın. Öncelikle, hayatı tehdit eden durumları dikkate alın. Unutmayın ki, 72 saatten daha uzun bir süre yalnız başınıza kalabilirsiniz.

Evinizde hasar olup olmadığını kontrol edin.

Kendinizin ve yanınızdaki diğer insanların yaralanma durumlarını kontrol edin; hızlı ve dikkatli bir şekilde ilk yardım uygulayın.

Bulunduğunuz yerden ayrılıyorsanız yerinizi bildirin, acil durum çantanızı yanınıza alın.

Elektrik, su ve havagazını kontrol etmek için bir cep feneri kullanın. Hasar yoksa hiçbirini kapatmayın. Sızan havagazı koku verecektir. Gaz kaçağı ve yanıcı sızıntısı olmadığından emin olana dek kibrit ateşlemeyin, ışıkları yakmayın.

Mevsim kış ise veya depremden kalma yıkıntılar, özellikle cam kırıkları varsa, sağlam, dayanıklı ayakkabı, eldiven ve giyecekler giyin.

Kendi ailenizle ilgilendikten sonra komşularınızı kontrol edin. Deprem sonrası ilk yardım aile ve arkadaşlardan gelir.

Acil yardıma ihtiyaç duyarsanız camlara bir yardım işareti not edin.

Ürkmüş evcil hayvanları sakinleştirin ve korumanıza alın.

Size yakın mesafedeki lağım borularının kırıldığından şüphe ediyorsanız sifonu kullanmayın.

Davetsiz misafirlere karşı evinizi güvenlikte tutun.

Pilli radyonuzu (veya araba radyosu) açın ve acil durum talimatlarını dinleyin.

Yıkılmış elektrik hatlarından en az on metre uzak durun.

Deni kenarı yerleşimlerinde, dev dalgalar oluşması olasılığına karşı deniz kenarına yaklaşmaktan kaçının.

Daha fazlasını yapmak istiyor musunuz?

Bu ilkeleri dikkate aldığınıza göre kendinizi ve diğerlerini korumak için daha başka adımlar atabilirsiniz. Unutmayın ki, 72 saat veya daha uzun bir süre yalnız başınıza kalabilirsiniz. Yaptığınız her şey bulunduğunuz koşullara bağlı olacaktır. Yeterli derecede deprem sigortanızın bulunup bulunmadığını sigorta yetkilinizden öğrenin.

Poliçenizin neleri kapsadığını araştırın ve muhtemel depremden oluşabilecek maddi kaybınızı en aza indirecek bir kapsamda korunup korunmadığınızı saptayın. Varsa, Sivil Savunmanın ya da Belediyenizin Acil Durum Programına gönüllü olarak katılın.

Yaşlı komşularınıza evlerini depreme karşı hazırlamalarına yardım ederek, her birini depremden sonra kontrol ederek ve evcil hayvanlarla ilgilenerek deprem hazırlıklarında çevrenize örnek olun. Eczane ve diğer mağazalar kapalı olduğunda bebekler, yaşlılar ve özürlüler için gerekli ihtiyaçların planını çıkarın.

Aile bireylerinizin hareketlerinde durağanlık, görme ve duyma yetilerinde bozulma varsa, ilgili sağlık ve bakım kurumlarının adreslerini listenize ekleyin..Yaşam desteği için elektriğe veya tekerlekli sandalyeye bağlıysanız, ilaveten benzinli küçük bir jeneratör isteyebilirsiniz.

En az 72 saat kendinize yetebilmenizi ve rahat etmenizi sağlayan gereçleri gözden geçirin. Bu esaslara ek olarak almak isteyebileceğiniz plastik çarşaf, toz maskeleri veya çocuklar için oyunlar ve onları rahat ettirici eşyalar gibi pek çok eşya bulunmaktadır.

Şiddet derecelerinin açıklanmasında kullanılan az, çok ve pek çok deyimleri ortalama bir değer olarak sırasıyla, %5, %50 ve %75 oranlarını belirlemektedir. Yapılardaki hasar ise beş gruba ayrılmıştır :

Hafif Hasar : İnce sıva çatlaklarının meydana gelmesi ve küçük sıva parçalarının dökülmesiyle tanımlanır.

Orta Hasar : Duvarlarda küçük çatlakların meydana gelmesi, oldukça büyük sıva parçalarının dökülmesi, kiremitlerin kayması, bacalarda çatlakların oluşması ve bazı baca parçalarının aşağıya düşmesiyle tanımlanır.

Ağır Hasar : Duvarlarda büyük çatlakların meydana gelmesi ve bacaların yıkılmasıyla tanımlanır.

Yıkıntı : Duvarların yarılması, binaların bazı kısımlarının yıkılması ve derzlerle ayrılmış kısımlarının bağlantısını kaybetmesiyle tanımlanır.

Fazla Yıkıntı : Yapıların tüm olarak yıkılmasıyla tanımlanır.

MSK Siddet Cetveli

I- Duyulmayan: Titreşimler insanlar tarafından hissedilmeyip, yalnız sismograflarca kaydedilirler.

II- Çok Hafif: Sarsıntılar yapıların en üst katlarında bulunan az sayıda kişi tarafından hissedilir.

III- Hafif: Deprem, ev içerisinde az kişi, dışarıda ise sadece uygun şartlar altındaki kişiler tarafından hissedilir. Sarsıntı, yoldan geçen hafif bir kamyonetin meydana getirdiği sallantı gibidir. Dikkatli kişiler, üst katlarda daha belirli olan asılmış eşyalardaki hafif sallantıyı izleyebilirler.

IV- Orta Şiddetli: Deprem ev içerisinde çok, dışarıda ise az kişi tarafından hissedilir. Sarsıntı, yoldan geçen ağır yüklü bir kamyonun oluşturduğu sallantı gibidir. Kapı, pencere ve mutfak eşyaları titrer, asılı eşyalar biraz sallanır. Ağzı açık kaplarda olan sıvılar biraz dökülür. Araç içerisindeki kişiler sallantıyı hissetmezler.

V- Åžiddetli

Deprem, yapı içerisinde herkes, dışarıda ise çok kişi tarafından hissedilir. Uyumakta olan çok kişi uyanır, az sayıda dışarı kaçan olur. Hayvanlar huysuzlanmaya başlar. Yapılar, baştan aşağıya titrerler, asılmış eşyalar ve duvarlara asılmış resimler önemli derecede sarsılır. Sarkaçlı saatler durur. Az miktarda sabit olmayan eşyalar yerlerini değistirebilirler ya da devrilebilirler. Açık kapı ve pencereler şiddetle itilip kapanırlar, iyi kilitlenmemiş kapalı kapılar açılabilir. İyice dolu, ağzı açık kaplardaki sıvılar dökülür. Sarsıntı yapı içerisine ağır bir eşyanın düşmesi gibi hissedilir.

A tipi yapılarda hafif hasar olabilir.

Bazen kaynak sularının debisi değişebilir.

VI- Çok Şiddetli

Deprem ev içerisinde ve dışarıda hemen hemen herkes ratafından hissedilir. Ev içerisindeki birçok kişi korkar ve dışarı kaçarlar, bazı kişiler dengelerini kaybederler. Evcil hayvanlar ağıllarından dışarı kaçarlar. Bazı hallerde tabak, bardak gibi cam eşyalar kırılabilir, kitaplar raflardan aşağıya düşerler. Ağır mobilyalar yerlerini değiştirirler.

A tipi çok ve B tipi az yapılarda hafif hasar ve A tipi az yapıda orta hasar görülür.

Bazı durumlarda nemli zeminlerde 1 cm.genişliğinde çatlaklar olabilir. Dağlarda rastgele yer kaymaları, pınar sularında ve yeraltı su düzeylerinde değişiklikler görülebilir.

VII- Hasar Yapıcı

Herkes korkar ve dışarı kaçar, pek çok kişi oturdukları yerden kalkmakta güçlük çekerler. Sarsıntı, araç kullanan kişiler tarafından önemli olarak hissedilir.

C tipi çok binada hafif hasar, B tipi çok binada orta hasar, A tipi çok binada ağır hasar, A tipi az binada yıkıntı görülür.

Sular çalkalanır ve bulanır. Kaynak suyu debisi ve yeraltı su düzeyi değişebilir. Bazı durumlarda kaynak suları kesilir ya da kuru kaynaklar yeniden akmaya başlar. Bir kısım kum çakıl birikintilerinde kaymalar olur. Yollarda heyelan ve çatlama olabilir. Yeraltı boruları ek yerlerinden hasara uğrayabilir. Taş duvarlarda çatlak ve yarıklar oluşur.

VIII- Yıkıcı

Korku ve panik meydana gelir. Araç kullanan kişiler rahatsız olur. Ağaç dalları kırılıp, düşer. En ağır mobilyalar bile hareket eder ya da yer değiştirerek devrilir. Asılı lambalar zarar görür.

C tipi çok yapıda orta hasar, C tipi az yapıda ağır hasar, B tipi çok yapıda ağır hasar, A tipi çok yapıda yıkıntı görülür. Boruların ek yerleri kırılır. Abide ve heykeller hareket eder ya da burkulur. Mezar taşları devrilir. Taş duvarlar yıkılır.

Dik şevli yol kenarlarında ve vadi içlerinde küçük yer kaymaları olabilir. Zeminde farklı genişliklerde cm.ölçüsünde çatlaklar oluşabilir. Göl suları bulanır, yeni kaynaklar meydana çıkabilir. Kuru kaynak sularının akıntıları ve yeraltı su düzeyleri değişir.

IX- Çok Yıkıcı

Genel panik. Mobilyalarda önemli hasar olur. Hayvanlar rastgele öte beriye kaçışır ve bağrışırlar.

C tipi çok yapıda ağır hasar, C tipi az yapıda yıkıntı, B tipi çok yapıda yıkıntı, B tipi az yapıda fazla yıkıntı ve A tipi çok yapıda fazla yıkıntı görülür. Heykel ve sütunlar düşer. Bentlerde önemli hasarlar olur. Toprak altındaki borular kırılır. Demiryolu rayları eğrilip, bükülür yollar bozulur.

Düzlük yerlerde çokça su, kum ve çamur tasmaları görülür. Zeminde 10 cm. genişliğine dek çatlaklar oluşur. Eğimli yerlerde ve nehir teraslarında bu çatlaklar 10 cm.den daha büyüktür. Bunların dışında, çok sayıda hafif çatlaklar görülür. Kaya düşmeleri, birçok yer kaymaları ve dağ kaymaları, sularda büyük dalgalanmalar meydana gelebilir. Kuru kayalar yeniden sulanır, sulu olanlar kurur.

X- Ağır Yıkıcı

C tipi çok yapıda yıkıntı, C tipi az yapıda yıkıntı, B tipi çok yapıda fazla yıkıntı, A tipi pek çok yapıda fazla yıkıntı görülür. Baraj, bent ve köprülerde önemli hasarlar olur. Tren yolu rayları eğrilir. Yeraltındaki borular kırılır ya da eğrilir. Asfalt ve parke yollarda kasisler olusur.

Zeminde birkaç desimetre ölçüsünde çatlaklar oluşabilir. Bazen 1 m genişliğinde çatlaklar da olabilir. Nehir teraslarında ve dik meyilli yerlerde büyük heyelanlar olur. Büyük kaya düşmeleri meydana gelir. Yeraltı su seviyesi değişir. Kanal, göl ve nehir suları karalar üzerine taşar. Yeni göller olusabilir.

XI - Çok Ağır Yıkıcı

İyi yapılmış yapılarda, köprülerde, su bentleri, barajlar ve tren yolu raylarında tehlikeli hasarlar olur. Yol ve caddeler kullanılmaz hale gelir. Yeraltındaki borular kırılır.

Yer, yatay ve düşey doğrultudaki hareketler nedeniyle geniş yarık ve çatlaklar tarafından önemli biçimde bozulur. Çok sayıda yer kayması ve kaya düşmesi meydana gelir. Kum ve çamur fışkırmaları görülür.

XII- Yok Edici

Pratik olarak toprağın altında ve üstündeki tüm yapılar baştanbaşa yıkıntıya uğrar.

Yer yüzeyi büsbütün değişir. Geniş ölçüde çatlak ve yarıklarda, yatay ve düşey hareketlerin yön miktarları izlenebilir. Kaya düşmeleri ve nehir versanlarındaki göçmeler çok geniş bir bölgeyi kaplarlar. Yeni göller ve çağlayanlar oluşur.

Deprem Sözlüğü

Artçı Deprem (Aftershock): Ana sarsıntıdan sonra YerkabuÄŸu’nda bozulan dengenin saÄŸlanamsı için meydana gelen küçük deprem.

Aktif Sismik KuÅŸak (Seismic Belt): Uzunlamasına uzanan deprem kuÅŸağı. Dünya depremlerinin %60′ı Pasifik Çevrimi KuÅŸağı’nda ortaya çıkar.

Asimistik (Aseismic): Sismik olmayan, depremle ilgisiz.

Büyük Deprem (Great Earhquake): Richter ölçeğinde 8 ve üstünde büyüklüğü olan deprem.

Büyüklük (Magnitude): Bir depremin kuvvetinin ya da ortaya çıkardığı gerilim enerjisinin sismografik gözlemlere dayanılarak ölçümü. 1935′te Charles Richter tarafından geliÅŸtirilen logaritmik bir ölçeÄŸi temel alır.

Cisim Dalgası (Body Wave): Dünya’nın içme özelliÄŸine sahip olan sismik dalga. “P” ve “S” dalgaları cisim dalgalarıdır.

Çekirdek (Core): Dünya’nın en içteki katmanı, iç çekirdek katıdır ve 1300 kilometrelik bir yarı çapa sahiptir. Dünya’nın yarı çapı 6 bin 371 kilometredir. Dış çekirdek sıvıdır ve yaklaşık olarak 2 bin 300 kilometre kalınlığındadır. “S” dalgaları dış çekirdekten geçmez.

Deniz Dalgaları (Tsunami): Okyanus tabanında meydana gelen büyük çaplı hareketlenme sonucu ortaya çıkan dev deniz dalgaları.

Deprem (Earthquake): Yer’in, yüzeyin altındaki kayaların ani hareketi sonucunda silkinmesi.

Deprem Fırtınası (Earthquake Swarm): Sınırlı bir alanda ve sürede gerçekleşen, ana şoktan ayrı, bir dizi küçük deprem.

Elastik Dalga (Elastic Wave): Bir tür elastik deformasyon (etki eden güçler, ortadan kalktığında yok olan bir şekil değişikliği) sonucu ilerleyen dalga. Sismik dalgalar buna örnektir.

Episantır-Merkezüstü (Epicenter): YerkabuÄŸu içinde bulunan odak noktasının, Yeryüzü’ndeki iz düşümü.

Episantır Uzaklığı: Yeryüzü’ndeki bir noktadan episantıra olan uzaklık.

Fay ‘Kırık’ (Fault): YerkabuÄŸu ve üst mantoda, kaya tabakalarının, koptuÄŸu ve kaynadığı yerdeki zayıf nokta. BaÅŸka bir deyiÅŸle, YerkabuÄŸu’ndaki deformasyon enerjisinin artması sonucu, kayaç kütlelelerinin, bir kırılma düzlemi boyunca yerlerinden kaymasıyla ortaya çıkan kırık faylar, depremler sonucunda ortaya çıkar. Depremlerde, daha önceden varolan faylar boyunca ortaya çıkar.

Faz (Phase): Farklı bir tür sismik dalganın gelişini belirleyen ve sismogramda görülen bir hareket ya da osilasyon.

İlk Varış (First Arrival): Bir kaynaktan gelen sismik dalgaya atfedilen ilk kayıtlı sinyal.

Ä°zoseist (Ä°soseimal): Yeryüzü’nde deprem ÅŸiddetinin aynı olduÄŸu noktaları birbirine baÄŸlayan eÄŸri.

Kırılma (Refract): Bükülme ya da yön değiştirme.

Kıtasal Kayma (Continental Drift): İlk kez Alfred Wegener tarafından öne sürülen ve Dünya kıtalarının başta tek bir parça olduğunu söyleyen kuram. Kara parçaları, buradan koparak, uzaklaştı ve kıtaları oluşturdu.

Büyük Deprem (Major Earthquake): Richter ölçeğinde büyüklüğü 7 ile 7.99 arasında olan deprem.

Merkezi Varış Açısı (Central Angle): Merkez üssü, yerin merkezi ve kayıt istasyonu arasındaki açı.

Mikro Deprem (Microearthquake): Richter ölçeğinde büyüklüğü 2 ya da daha düşük olan deprem.

Odak (Focus, Hypocenter): Depremin Yerkabuğu içinde başladığı ve enerjinin açığa çıktığı nokta.

Odak (Focus): Bir depremin ilk hareketinin ve elastik dalgalarının kaynağı olan yerin içindeki nokta.

Odak uzaklığı: Yeryüzü’ndeki bir noktadan, odaÄŸa olan uzaklık.

Öncü Deprem (Foreshock): Daha büyük bir depremden ya da ana şoktan birkaç saniye ya da birkaç hafta önce gelen ve büyük depremin kırılma alanının içinde ya da yakınında ortaya çıkan küçük titreme.

Periyod (Period): İki dalga tepesi arasındaki zaman.

Richter ÖlçeÄŸi (Richter Scale): Bir depremin kuvvetini ölçmeye yarayan sistem. 1935′te Charles Richter tarafından geliÅŸtirilmiÅŸtir. Matematiksel formüllerden oluÅŸur, fiziksel bir araç deÄŸildir.

Sismik (Seismic): Depremle ilgili olan.

Sismik Deniz Dalgası (Seismic Sea Wave): Denizaltı depremi sonucu ortaya çıkan tsunami.

Sismik Kaynak (Seismic Source): Deprem tehlikesi yaratabilecek bölgeler. Bu bölgeler, uygulamada nokta, çizgi ve alan biçiminde dönüştürülmüşlerdir.

Sismik Sabit (Seismic Contstrant): Deprem riskleriyle ilgili yapı kodlarında, bir binanın dayanması gereken hızlanma değeri.

Sismik Zon (Seismic Zone): Depremlerin olduğunun bilindiği bölge.

Sismograf (seismograph): Yer’in hareketlerini, özellikle de depremleri kaydeden cihaz.

Sismogram (Seismogram): Depremin bir sismograf tarafından kaydedilen, yazılı kaydı.

Sismolog (Seismologist): Deprem bilimci.

Sismometri (Seismometry): Depremle ilgili ölçümleri konu alan dal.

Åžiddet (Intensity): Herhangi bir derinlikte olan bir depremin, Yeryüzü’nde hissedildiÄŸi bir noktadaki gücünün ölçüsü. Deprem ÅŸiddetini belirlemek için yapılan ve depremin insan, eÅŸya, yapı ve yere yaptığı etkilerin derecesine dayanan ölçek.

Şiddet (Intensity). Belirli bir yerdeki depremin insanlar, yapılar ve toprak üzerindeki etkisinin ölçüsü. Şiddet yalnızca depremin büyüklüğüne değil merkez üssünden uzaklığına ve o yerin yapısına bağlıdır.

Teknonik (Tectonic): YerkabuÄŸu’nun biçim deÄŸiÅŸtirmesi sonucunda ortaya çıkan yapıya iliÅŸkin. (Yapı:Kayaç kütlelerinin kıvrılma, kırılma gibi biçim deÄŸiÅŸtirme olayları sonucu birbirleriyle ilgili durumları)

Tekrarlama Aralığı (Recurrence Interval): Sismik olarak aktif bir bölgede depremler arasındaki ortama süre.

Yansıma (Reflect): Bir %n sekme.

Yırtılma Zonu (Repture Zone): Bir deprem sırasında faylanmanın meydana geldiği Yeryüzü alanı. Toplu iğne başından, yüzlerce kilometrelik bir alana kadar değişebilir.

Zemin İvmesi (Ground Acceleration): Zemin üzerindeki bir birim kütlenin üzerine deprem nedeniyle gelen kuvvetin ölçüsü olan zemin hareket parametresi. Deprem sırasında yapıyı etkileyen yanal yükler, zemin ivmesinin sonucu olarak ortaya çıktığından, yapı mühendisliğinde en yaygın kullanılan parametre, en büyük zemin ivmesidir.