OrtadoÄŸu ve Anadolu’ya yerleÅŸen Türklerin 9. yüzyıldan itibaren kurdukları irili, ufaklı devlet ve beyliklerin çeÅŸitli kasabalarında, madeni para basılmış ve para basılan mahallelere “Darphane” denilmiÅŸti. Ancak, Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun kuruluÅŸuna kadar belirli ve devamlı bir darphane yeri mevcut olmamıştır.
Bu nedenle, Ä°stanbul’un fethinden sonra, Fatih Sultan Mehmet tarafından Beyazıt Camii civarında kuruÅŸan Darphane, Türk Darphanesi’nin kuruluÅŸuna baÅŸlangıç sayılmıştır.
Ä°lk kuruluÅŸun kesin tarihini veren bir belge mevcut olmadığından, Fatih’in burada kendi adına bastırdığı ilk Türk Altını’nın tarihi olan 1467 yılının da Türk Darphanesi’nin ilk kuruluÅŸ tarihi olarak kabul edilebilir.
Bu ilk kuruluÅŸ geniÅŸletilerek, 1596 yılında Beyazıt’ta SimkeÅŸhane isimli hana taşınmış ve ilk muntazam ÅŸeklini almıştır. Ä°stanbul’un fethinden sonra hızla geniÅŸleyen imparatorluÄŸun para ihtiyacını karşılamak için mevcutlara ek olarak çeÅŸitli mahallelerde geçici darphaneler kurulmuÅŸtur.
Sayısı 40′ı bulan bu darphanelerin baÅŸlıcalarının faaliyette bulunduÄŸu yerler; Bursa, Edirne, Amasya, Erzurum, Konya, Ä°zmir, Serez, Sofya, Åžam, BaÄŸdat, Tiflis, Mısır, Tunus ve Cezayir’dir. Ancak Ä°stanbul’daki darphanen, devletin ana darphanesi olma özelliÄŸini devam ettirmiÅŸ ve 1843 yılında diÄŸer darphanelerin faaliyetine son verilerek, bu tarihten sonra yalnız Ä°stanbul’daki darphanede para basılmıştır.
Topkapı Sarayı içindeki eski darphane binası, Sultan 3. Ahmet zamanına rastlamaktadır. 1723 yılında SimkeÅŸhane’den Topkapı Sarayı sahası içinde faaliyete geçirilen darphane, 1832 yılında yeni atelyelerin inÅŸa ve ilavesiyle geniÅŸletilmiÅŸ ve ayrıca darphane bahçesinde hünkar dairesi yapılmıştır.
8 Temmuz 1967 tarihinde şimdiki yerinde (Yıldız-Beşiktaş) açılışı yapılan üçüncü kuruluş projeleri üzerindeki ön çalışmalar, 1953 yılına kadar uzanmaktadır. O yıllarda, madeni para taleplerindeki artışların sonraki yıllarda daha da yükseleceği düşünülerek, yeni binanın inşaası, yeni makineler satın alınması kararlaştırılmıştır.
Yeni darphane binasının inşaasına, 1961 yılı ortalarında başlanmış, bu arada yeni makineler de satın alınarak 1967 yılında hizmete girmiştir.
Tarihçelere göre Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun ilk üç devlet iktisadi kuruluÅŸu olarak; savaÅŸ toplarını döken Tophane, savaÅŸ gemilerini yapan Tersane, Hazine için gerekli paraları basan Darphane gösterilir.
Tarihsel ve geleneksek önemle bu ölçüde deÄŸerli tutulmuÅŸ Darphane Müdürlüğü, 1845 yılından itibaren “evrak-sahihe” ye damga vurmak amacıyla kurulan Matbaa Müdürlüğü ile 1933 yılında birleÅŸtirilmiÅŸtir.
Sizde Yorumunuzu Yazın
Ama önce siteye Buradan giriş yapın Hala Üye değilseniz Buradan üye olabilirsiniz.
