buzlu.org

Orta Asya’da Juan-juan adıyla bilinen, Avarların kökenleri konusunda kesin bilgilere sahip deÄŸiliz. Ancak son ilmî araÅŸtırmalar, Avarların iki kavim unsuruna dayandığını ortaya koymuÅŸtur. Ä°ÅŸte bugün, bunlardan en az birinin Türk kökenli olduÄŸunu söyleyebilmekteyiz. Ayrıca Avrupa’da büyük etkiler bırakan Avar topluluklarının da bu Türk unsurlara dayandığı söylenebilir.

Avarlar, 552 yılında Göktürk devletinin kurulması üzerine, İç Asya’daki yurtlarını terk ederek batıya doÄŸru kaçmışlardı. Önce Kafkasya’da görünen Avarları Bizanslılar, Uarhunit (Avar-Hun) diye adlandırmışlardır. Burada Bizans ile vardıkları bir anlaÅŸma ile 558′de Sabar devletine son verdiler. Bu sayede Volga (Ä°til) ırmağından Tuna’ya kadar olan sahada hâkimiyet kurmuÅŸlardır. Ancak Göktürklerin baskısı ile burada fazla tutunamayarak önlerine çıkan bir kısım Slâv kabilelerini yenerek, Onogur (Bulgar), Otrigur, Kutrigur gibi Türk asıllı kavimleri de sürükleyerek Karadeniz’in kuzeyinden Tuna nehri boylarına kadar ilerlediler. Bu sırada Bizans’a elçiler göndererek, Bizans arazisinde yerleÅŸebilecekleri bir yer istediler. Bizans, Göktürk baskısı yüzünden, Avarların bu isteklerine çekingen davranmıştır.

567 yılında Macar ovasına gelen Avarlar, bu bölgede yaÅŸayan güçlü Germen kavimlerinden Gepidleri dağıtmış, Lombardlar’ı da Ä°talya’ya göçe mecbur etmiÅŸlerdir. Böylece Avarlar, Macar ovasına tek baÅŸlarına hâkim oldular.

Bu sırada Avarların başında meÅŸhur Bayan Han bulunuyordu. Avarların bu baÅŸarısından sonra Macaristan’ın tamamı, tarihte ilk defa olarak, tek bir siyasî güç etrafında toplanıyordu. Ayrıca, Avarların hâkimiyeti altında bulunan Slâvlar, tarihlerinde ilk defa, tek bir siyasî idare altında bir araya gelmiÅŸ oluyorlardı.

Bu tarihten sonra Avarların Bizans’a yöneldiklerini görüyoruz. Trakya ve Makedonya’da büyük akınlar yapan Avarlar, iki defa Selânik’e kadar ilerlemiÅŸler ve ÅŸehri kuÅŸatmışlardı. Avar askerî baskıları sonunda Bizans, ancak onlarla büyük meblaÄŸlar tutan yıllık vergiler ödemek suretiyle barışı saÄŸlayabiliyordu.

Bir ara Avarlar, Ä°stanbul’u kuÅŸatarak, Bizans’a korkulu anlar yaÅŸatmışlardı (626). Bu tarih Avar hâkimiyetinin zayıflamaya baÅŸladığı zamana rastlar. Zira bu esnada Avarların hâkimiyetinde bulunan Slâv kabileleri ve Türk asıllı Bulgarlar ayaklanmışlardır. 679 yılında Tuna Bulgar devletinin kurulması da Avar devletini sarsmıştır. Buna raÄŸmen Avarlar varlıklarını 9. yüzyılın başına kadar koruyabilmiÅŸlerdir.
776-803 yılları arasında, bir yandan Frank kralı Büyük Åžarl, bir yandan da Bulgar hükümdarı Kurum Han’ın Avarlara karşı giriÅŸtikleri saldırılar, Avar devletinin sonu olmuÅŸtur.

Avarların Avrupa kavimleri üzerinde, önemli etkileri olmuÅŸtur. Avrupa kavimleri, özellikle de Slâvlar, devlet yönetimi ve askerlik konusunda Avarlardan çok ÅŸey öğrenmiÅŸlerdir. Ãœzengiyi ilk defa Avrupa’ya getirenler de Avarlar olmuÅŸlardır.