buzlu.org

Atatürk Selanik Askeri Rüşdiyesinde iken Matematik dersindeki baÅŸarısı ile öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Efendi’nin gözüne girmiÅŸ ve bunun sonucu olarak isminin sonuna” Kemal “ismi eklenmiÅŸtir. Atatürk askeri öğrenimi süresince matematikle sistemli bir ÅŸekilde ilgilenmiÅŸtir.

O’nun 1904 yılında Harp Akademisi’ni bitirdikten sonra ve ölümünden 1,5 yıl öncesine kadar bu ilginin ne ölçüde devam ettiÄŸini bilmiyoruz. Ancak birazdan bahsedeceÄŸim iki olay O’nun matematik dehasını gözler önüne serecektir. Bunların birincisi “geometri” kitabı yazmış olması, ikincisi ise Sivas’da bizzat geometri dersi anlatmasıdır.

Bu kitap, ilk kez 1937 yılında, Geometri öğretenlere ve bu konuda bilgi isteyenlere kılavuz olarak Kültür Bakanlığınca yayınlanmıştır. Atatürk bu eserde günümüzde kullandığımız terimleri türetmiştir.

M.KEMAL ATATÃœRK’ÃœN TÃœRKÇEMÄ°ZE KAZANDIRDIÄžIMATEMATÄ°KSEL TERÄ°MLER

ESKÄ° Ä°SMÄ°

YENÄ° Ä°SMÄ°

Maksumunaleyh
BÖLEN
Taksim
BÖLME
Haric-i Kısmet
BÖLÜM
Kabiliyet-i Taksim
BÖLÜNEBİLME
Zarb
ÇARPI
Mazrup
ÇARPAN
Mazrubata Tefrik
ÇARPANLARA AYIRMA
Muhit-i daire
ÇEMBER
Tarh

ÇIKARMA
Amudi
DÄ°KEY
Gaye
LÄ°MÄ°T
AÅŸa’ri
ONDALIK
Kat’ı Mükafti
PARABOL
EHRAM
PÄ°RAMÄ°D
MenÅŸur
PRÄ°ZMA
Ä°htisar
SADELEÅžTÄ°RME
Suret
PAY
Mahrec
PAYDA
Hatt-ı Mümas
TEÄžET

vs…

Atatürk’ün bulduÄŸu terimlerin hemen hemen çoÄŸu bugüne dek hiç deÄŸiÅŸtirilmeden kullanılmıştır. O’nun sadece birkaç terimi sonradan biraz deÄŸiÅŸikliÄŸe uÄŸramıştır.Mesela varsayı-varsayım, tümey açı-tümler açı, bütey açı-bütünler açı haline gelmiÅŸtir.
Atatürk ayrıca bu kitabı eÄŸitim sisteminde uygulanmasını saÄŸlamış ve 13 Kasım 1937 tarihinde Sivas’ta geometri dersine girmiÅŸ,kendisi ders anlatmıştır.*
“BilindiÄŸi gibi ilim konusu iki ayrı bölümde iÅŸlenir ve bunlardan faydalanır; Müspet Ä°limler, Sosyal ilimler.. Atatürk gerek öğrencilik devirlerinde gerekse ömrü boyunca bu iki ilimden çok faydalanmıştır… Asıl müspet ilimlerin başında gelen matematik bilgisi, Atatürk için baÅŸlıca bir konudur. Çünkü matematik insan topluluklarına müspet yol gösteren ve uygulanmasında yarar saÄŸlayan müspet bir ilim dalıdır. iÅŸte Atatürk bu ilme çok deÄŸer verdiÄŸi içinhem nazari kısımları çok iyi bellemiÅŸ hem de bunların uygulamasına her bakımdan önem vermiÅŸtir. Atatürk bu konuda konuÅŸurken özellikle söylediklerinden ÅŸunları anımsıyorum: “ben öğrenim devrimde matematik konusuna çok önem vermiÅŸimdir ve bundan hayatımın deÄŸiÅŸik safhalarında yararlanmış olduÄŸumu söyleyebilirim. onun için herkes matematik bilgisinin çok gerekli olduÄŸuna inanmalıdır.