buzlu.org

Alan Mathison Turing bilgisayar alanındaki öncülerden biriydi. Günümüzde ‘Turing Makinesi’ ve ‘Turing Testi’ olarak bilinen terimlerin isim babasıdır. Bir matematikçi olarak algoritma kavramını dijital bilgisayarlara uyguladı. Makineler ve doÄŸa arasındaki iliÅŸkileri inceleyen araÅŸtırmaları, yapay zeka çalışma alanı yarattı. Zekası ve ileri görüşlülüğü onu bilgi çağına ilk adım atanlardan biri yaptı.

Alan Turing 23 Haziran 1912′de, Londra’da doÄŸdu. Kariyerine 1931′de Cambridge Ãœniversitesi, King’s College’da matematik alanında baÅŸladı. Önceden yapılan keÅŸifleri tekrar ortaya çıkarma eÄŸilimi o zamanlarda baÅŸladı. Turing kendinden önceki bilim adamlarının çalışmalarını kullanmaya pek istekli deÄŸildi; bunun yerine genelde onların çalışmalarını tekrardan oluÅŸturmak için vakit harcardı. Mezun olduktan hemen sonra Turing, King’s College’ın akademik üyesi yapıldı ve ardından da Princeton Ãœniversitesi’ne geçti. Ä°ÅŸte bu sıralarda, ileride ‘Turing Makinesi’ olarak adlandırılacak ÅŸeyi keÅŸfetti.

Turing’in kafasında ÅŸekillendirdiÄŸi ‘Turing Makinesi’ aslında günümüzün çok-amaçlı bilgisayarları ile aynı idi. Bir banttan bir dizi sıfırı ve biri okuyabilecek bir makine tanımladı. Bu birler ve sıfırlar, özel bir problemi çözmek yada belirli bir görevi yerine getirmek için gereken adımları belirliyorlardı.

Turing Makinesi adımların her birini okuyup sıra ile uygulayabiliyor ve doğru cevabı verebiliyordu.

Bu kavram o zamanlar için bir devrimdi. 1950′lerdeki çoÄŸu bilgisayar sadece belirli bir görevin yerine getirilmesi için tasarlanmıştı. Turing’in kafasında oluÅŸturduÄŸu ise her ÅŸeyi yapabilen bir makineydi. Bilgisayara talimat verme metodu Turing’in oluÅŸturduÄŸu kavramda çok önemli bir yer tutuyordu. Aslında Turing sadece birkaç basit direktifi bilen bir makine tanımlamıştı. Bilgisayarın belirli bir görevi yerine getirmesini saÄŸlamak için iÅŸi bu basit direktiflerden oluÅŸan bir dizi iÅŸleme bölmek yeterliydi. Turing pek çok problem için bir algoritma geliÅŸtirilebileceÄŸine inanıyordu. Zor olan kısım, basit adımların neler olduÄŸunu ve uzun problemlerin nasıl parçalara bölüneceÄŸini tespit etmekti.

2. Dünya Savaşı sırasında, Turing bilgisini ve fikirlerini Büyük Britanya’nın Ä°letiÅŸim Departmanı’nda kullandı. Orada matematiksel yeteneklerini Almanların haberleÅŸmede kullandıkları kodları deÅŸifre etmekte kullandı. Bu bilhassa zor bir iÅŸti çünkü Almanlar ‘Enigma’ adında bir çeÅŸit bilgisayar geliÅŸtirmiÅŸlerdi. Bu makine kod kırıcılarının zamanında deÅŸifre edemeyeceÄŸi ÅŸekilde sürekli olarak deÄŸiÅŸen bir kod üretebiliyordu.

Enigma
Enigma

Ä°letiÅŸim Departmanı’nda geçirdiÄŸi zaman boyunca Turing ve bilim adamı dostları COLOSSUS adındaki bir aygıt üzerinde çalıştılar. Colossus çabuk ve etkili bir ÅŸekilde Enigma tarafından üretilen kodları deÅŸifre etti. Colossus aslında bir grup servomotor ve metalden oluÅŸuyordu fakat aynı zamanda dijital bilgisayara doÄŸru atılan ilk adımlardan biriydi.
Colossus
Colossus

2. Dünya Savaşı sonrası, Turing stresini atmak içi bir yola ihtiyacı olduÄŸunu fark etti ve uzun mesafe koÅŸularına baÅŸladı. Walton Athletic Club’ın 3 mil ve 10 mil yarışlarında dereceler kazandı.

Turing Ulusal Fizik Laboratuarı’nda çalışmaya baÅŸladı ve dijital bilgisayarlar konusundaki çalışmalarına devam etti. Orada gerçek bir dijital bilgisayar yaratma denemelerinin ilklerinden olan Automatic Computing Engine (ACE) in geliÅŸtirilmesi üzerinde çalıştı. O sıralarda bilgisayarlar ve doÄŸa arasındaki iliÅŸkiyi keÅŸfetmeye baÅŸladı. Daha sonra 1969 yılında basılacak olan ‘Zeki Makineler’ adlı bir makale yazdı. Bu, yapay zeka kavramının ortaya atıldığı ilk yazılardan biriydi.

Turing insan beyninin işleyişini taklit edebilecek makineler yaratılabileceğine inanıyordu. Ona göre insan beyninin yapıp iyi tasarlanmış bir bilgisayarın yapamayacağı hiçbir şey yoktu.

1950 yılında, günümüzde ‘Turing Testi’ olarak bilinen testi açıklayan bir yazı hazırladı. Test, klavye yolu ile bir insana ve zeki bir makineye sorular soran bir kiÅŸiden oluÅŸuyordu. Turing, eÄŸer soru soran kiÅŸi makul bir zaman içinde makine ile insanı birbirinden ayıramazsa makinenin bir çeÅŸit zekası olduÄŸunu kabul ediyordu. Turing’in bu testi açıklayan yazısı zeki makineler ile ilgili sayısız dergide yayınlandı. ‘Oxford Companion to the Mind’ ın 1987 yılı baskısı Turing Testi’ni

‘Bir makinede zekanın varlığını onaylayan en iyi test’ olarak tanıttı.

Turing ACE’nin tamamlanmasından sonra Ulusal Fizik Laboratuarı’ndan ayrıldı ve Manchester Ãœniversitesi’ne geçti. Orada ise, Manchester Automatic Digital Machine (MADAM) üzerinde çalıştı.

Turing’in genelde bilinmeyen yönlerinden biri de biyoloji alanındaki çalışmasıdır. Bu alanda, 1952 yılında ‘Morfogenezin Kimyasal Temeli’ adlı tek bir yazı yayınlamıştır. Aslında daha baÅŸka yazıları da olmasına raÄŸmen bunların hiçbirini ölümünden önce tamamlayamamıştır. Biyolojide Turing’in odak noktası canlıların fiziki yapısıydı. Organizmaların neden ve nasıl belirli bir ÅŸekle sahip oldukları ile ilgileniyordu. Bir insan yada aÄŸaçta milyonlarca hücre olmasına raÄŸmen hepsi, hangi ÅŸeklin olması gerektiÄŸini biliyordu. Turing bunun nedenini çözmeÄŸe çalışıyordu.

Turing 7 Haziran 1954′ de öldü. Doktorlar ölümünü ‘zihinsel dengesizlik anında potasyum siyanür ile kendini öldürdüğü’ ÅŸeklinde yorumladılar. Annesi Turing’in uzun süredir yeni maddeler elde etmek için kimyasal maddeler ile çalıştığını ve dikkatsiz olmaya baÅŸladığını iddia etti. Bazıları ise onun bir homoseksüel olduÄŸunu ve utancından intihar ettiÄŸini iddia ettiler.

Ölümünün sebebi ne olursa olsun, Turing bilgisayar alanının önde gelenlerinden biriydi. Günümüzün bilgisayar alanında çalışan bilim adamları hala onun çalışmalarına başvurmaktadırlar.

Kaynaklar :

Cortada, James W. Historical Dictionary of Data Processing Greenwood Press, 1987, New York pp. 249-253
Crockett, Larry J. The Turing Test and the Frame Problem Ablex Publishing Company, 1994, New Jersey
Hinsley, F. H., Alan Stripp. Codebreakers Oxford University Press, 1993, New York
Hodges, Andrew. Alan Turing: The Enigma, Simon & Schuster,1983, New York
Lee, J.A.N. Computer Pioneers, IEEE Computer Society Press, Los Alamitos, CA, 1995
Saunders, P.T., Morphogenesis Elsevier Science Publishers, 1992, New York
Williams, Michael R. A History of Computing Technology,Prentice Hall, 1985, Englewood Cliffs, NJ pp. 290-292, 338