Åžub 29

kutuplardaki-buzlar.jpg

Kutuplardaki buzların hepsi erirse dünya yüzeyindeki deniz seviyesinin ne kadar yükseleceğini hesap etmek geometri ve matematik yardımıyla oldukça kolaydır ama yükselen suların karalar üzerinde ne kadar yer kaplayacaklarını hesaplamak pek kolay değildir. Karaların kıyı şekilleri ve kıyıdan itibaren yükseklikleri ve eğimleri o kadar farklıdırlar ki ancak yaklaşık değerler elde edilebilir.

Yeryüzünde toplam 37,5 milyon kilometreküp hacminde buz tabakası vardır. Su buzdan biraz daha yoğun olduğundan, buzun tamamen erimesi sonucu ortaya 33 milyon kilometreküp su çıkar.

Okyanusların yüzölçümü 363 milyon kilometrekaredir. Eğer bu yüzey alanını sabit yani yükselen deniz seviyesinin karalara doğru yayılmadığını kabul edersek, buzların önemli bir kısımlarının da zaten su altında olduklarını hesaba kattığımızda, bu ilave su kütlesi sonucu deniz seviyesinin 90 metre civarında yükseleceği ortaya çıkıyor.
Devamını Oku »

Etiketler: , , , , , ,

Åžub 28

abdulhak-adnan-adivar.gif

Cumhuriyet döneminin ilk bilim tarihçisi Abdülhak Adnan Adıvar’dır (1882-1955). Ünlü romancılarımızdan Halide Edib Adıvar’ın kocası olan Adnan Adıvar, Fransa’da yaÅŸadığı yıllarda yayımladığı La Science chez les Turcs Ottomans (Paris 1939) adlı eseri ile Osmanlılar dönemindeki bilimsel uÄŸraÅŸlara ışık tutmuÅŸ ve bu alanda yapılan araÅŸtırmaların ne kadar yetersiz olduÄŸunu göstermiÅŸtir.

Adnan Adıvar, Türkiye’ye döndükten sonra, bu eserini İstanbul’daki elyazmalarını da inceleyerek düzeltmiÅŸ ve geniÅŸletmiÅŸ ve Osmanlı Türklerinde İlim (İstanbul 1943) adıyla Türkçe’ye tercüme etmiÅŸtir. Yaklaşımındaki öznelliÄŸe ve bazı yönlerinin çürütülmesine raÄŸmen, bugüne kadar bu konuyu iÅŸleyen daha mükemmel bir eser yazılamamıştır.

Türkiye’de bilim tarihi alanında ilk metin çalışması, Adnan Adıvar’ın da katıldığı bir çalışma topluluÄŸu tarafından yapılmıştır. Arapça metni, elde mevcut olan üç nüshayı karşılaÅŸtırmak suretiyle Åžerefettin Yaltkaya tarafından kurulan ve Abdülhak Adnan Adıvar ile Henry Corbin tarafından Fransızca’ya tercüme edilen bu çalışma, XV. yüzyıl Osmanlı düşünürlerinden ve matematikçilerinden Molla Lütfi’nin “Sunak Taşının İki Katının Alınması Hakkında” adlı küçük bir risalesidir ve 1940 yılında Paris’te Fransızca olarak yayımlanmıştır.
Devamını Oku »

Etiketler: , , , , , , , , , , , ,

Åžub 27

dunyamizdaki-isi.jpg

Şimdiye kadar dünyamızda tespit edilebilen en düşük sıcaklık güney kutbunda eksi 89.6 derece ile Antarktika Vostok istasyonunda ölçülmüştür. Sanılmasın ki güney kutbu devamlı kar yağışı aldığı için dünyanın en soğuk yeridir. Antarktika daima karla kaplı olmasına rağmen dünyanın en az yağış alan çöllerinden daha kuraktır. Soğuk hava çok uzun aralıklarla da olsa düşen her yağışı dondurup, koruduğu için sürekli kar ve buzlarla örtülüdür.

Ortalama sıcaklık olarak güney kutbu eksi 49 derece ile kuzey kutbundan 2 derece daha soÄŸuktur. Çünkü güney kutbu deniz seviyesinden daha yüksektir, güneÅŸten daha az ışık alır ve güneÅŸin gittiÄŸi zamanlarda bu ışığın getirdiÄŸi ısıyı süratle kaybeder. Dünyadaki buzların yüzde 90′ı güney kutbundadır, buzlar denizin altında 600 metre derinliÄŸe kadar iner. YaÅŸam ancak buz parçalarının kıyılarında penguen ve fok sürüleri olarak görülür.

Kuzey kutbu, altında hiçbir kara parçası olmaksızın, denizin üstünde yüzen bir buz kütlesidir. Kuzey kutbunda bulabileceğiniz her taş mutlaka göktaşıdır.
Devamını Oku »

Etiketler: , ,

Åžub 26

geometri.jpg

Uzayın ve uzayda tasarlanabilen biçimlerin, kurallara uyularak incelenmesini konu alan matematik dalı. Yunanca «ge», yer ve «metron», ölçüden.

Geometri Nil kıyılarında doğdu. Bu ırmağın düzenli aralıklarla taşması, tarlaların sınırlarını siliyor, Mısırlıları güç sorunlarla karşı karşıya bırakıyordu: çünkü tarlaların sınırlarını yeniden çizmek, herkese kendi yerini vermek, bunun için de tarlaların yüzölçümünü hesaplamak, nirengiler dikmek, kısacası, geometri yapmak gerekiyordu.

Doğru Kavramının Anlaşılması İçin

insanlara, yer ölçümüne ilişkin somut sorunları çözümleme olanağını veren geometriden, giderek soyut bir geometri doğdu. Böylece aynı kavramın değişik durumlara uygulanabileceği anlaşıldı. Sözgelimi, deniz üzerindeki ufuk çizgisiyle çekülün gergin ipi arasında hiç bir maddi ortaklık yoktur; ama ikisi de geometride doğru adı verilen kavramı belirtir; doğru kavramı, ancak bunun gibi somut örneklere bakılarak anlaşılabilecek bir kavramdır.
Devamını Oku »

Etiketler: , , , , , , , , , , , ,

Åžub 25

ay.jpg

Bu gün Ay yüzeyine dikilmiÅŸ tek bayrak ABD’ye ait. Aya ilk ayak basmanın yanında 1969-1972 yılları arasında 12 ABD’li astronot ay yüzeyinde dolaÅŸtılar, toplam 170 saat Ay’da kaldılar. Bu arada saÄŸa sola kilometrelerce yürüyüş yaptılar. Dünyaya dönüşlerinde 400 kilogram kaya ve toprak örneÄŸi, 30 000 fotoÄŸraf getirdiler.

Bütün bunlar az ÅŸey deÄŸil. Onca çalışma, emek, bilgi, para ve risk. Ay için sarf edilen ve katlanılan bunca ÅŸeye karşılık Ay’ın ABD’ye ait olması pek mantıksız gelmiyor. Niçin Ay’ı da bir eyaletleri ilan edip bayraklarına bir yıldız daha ilave etmediler?
Devamını Oku »

Etiketler: , , , , ,

Åžub 24

berlin-duvari.jpg

2. Dünya Savaşı bittiÄŸinde savaşı kaybetmiÅŸ olan Almanya ve baÅŸkenti Berlin iÅŸgal kuvvetlerice Amerikan, Fransız, ingiliz ve Sovyet bölgesi olarak 4′e bölünmüştü. Kısa süre sonra Batı ittifakı benzer ÅŸekilde olan yönetim birimlerini birleÅŸtirdi ve tek bir yönetim bölümüne dönüştü. sovyetler ise bu birleÅŸmeye karşı çıktı. Batılı iÅŸgal kuvvetleri Versailles’dan ders almış ve Almanya´yı tekrar inÅŸaya giriÅŸmiÅŸken Sovyetler intikam duygusuyla hareket etti ve DoÄŸu Almanya´daki Almanları cezalandırmaya giriÅŸti.

Ekonomisi çok kötü, siyasi yönetimi aşırı otoriter olan doÄŸu almanya’dan batı’ya kaçışlar baÅŸlamıştı. Sovyetlerden kaçış büyük ölçüde Berlin’den gerçekleÅŸiyordu. Zamanla tel örgü ve mevzuat deÄŸiÅŸiklikleri de batıya kaçışı engelleyemez duruma gelmiÅŸti.
Sovyetler, Bati Berlin’i Sovyetlerin içinde bir fesat yuvası, kapitalizm’in kalesi, karşı propaganda merkezi olarak gördüğü için Berlin Duvarı’nı örmeyi çözüm olarak benimsedi. Duvarin kendisi 1961′de kurulmustur ancak Dogu ile Bati Almanya arasindaki kati sinir daha 1952′de çizilmisti. Devamını Oku »

Etiketler: , , , , , ,